นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา เปิดเผยว่า ภาคการเกษตรของโลกกำลังก้าวเข้าสู่ยุคเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม จากเดิมที่เป็นภาคการผลิตพื้นฐาน สู่การเป็นอุตสาหกรรมเทคโนโลยีเชิงลึก (Deep Tech Agriculture) ท่ามกลางความท้าทายด้านความมั่นคงทางอาหาร การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการแข่งขันทางเศรษฐกิจ
ในช่วงกว่า 50 ปีที่ผ่านมา มีการพัฒนาเทคโนโลยีการเกษตรมากกว่า 800,000 รายการ และมีสิทธิบัตรกว่า 1.17 ล้านฉบับ โดยมากกว่า 80% เป็นเทคโนโลยีด้านเครื่องมือและเครื่องจักร สะท้อนบทบาทของนวัตกรรมในการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตอย่างชัดเจน
แนวโน้มสำคัญของโลก คือการบูรณาการเทคโนโลยีหลายด้าน ได้แก่ เกษตรสมัยใหม่ (Modern Agriculture) เกษตรแม่นยำ (Precision Agriculture) เกษตรอัจฉริยะ (Smart Agriculture) และเทคโนโลยีชีวภาพ (Biotech Agriculture) เพื่อเพิ่มผลผลิต ลดต้นทุน และเสริมความยั่งยืน
สำหรับประเทศผู้นำด้านสิทธิบัตรเกษตร ได้แก่ จีน (49.1%) สหรัฐอเมริกา (16.2%) ญี่ปุ่น (8.2%) เกาหลีใต้ (6.6%) และเยอรมนี (3.6%) ขณะที่อินเดียมีอัตราการเติบโตของสิทธิบัตรสูงต่อเนื่องถึง 15–19% ต่อปี
ในประเทศไทย ช่วงปี 2564–2568 มีคำขอสิทธิบัตรและอนุสิทธิบัตรด้านเกษตรรวม 2,806 คำขอ โดยผู้ยื่นต่างชาติคิดเป็น 51.17% และผู้ยื่นไทย 48.82% สะท้อนศักยภาพของนักวิจัยไทยที่สามารถพัฒนาเทคโนโลยีได้ใกล้เคียงกับต่างประเทศ
หมวดเทคโนโลยีที่มีการยื่นคำขอมากที่สุด ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ดูแลพืช เทคโนโลยีการเลี้ยงสัตว์ เครื่องจักรและการเตรียมดิน เทคโนโลยีการเก็บเกี่ยว และเทคโนโลยีการเพาะปลูก
ทิศทางการพัฒนาเทคโนโลยีเกษตรของไทย ควรมุ่งเน้นการต่อยอดและประยุกต์ใช้เทคโนโลยีให้เหมาะสมกับบริบทประเทศ โดยเฉพาะการใช้ข้อมูลดิจิทัล เทคโนโลยีชีวภาพ และระบบลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและลดต้นทุนการผลิต
พร้อมกันนี้ การผลักดันนวัตกรรมสู่เชิงพาณิชย์ จำเป็นต้องคำนึงถึงการขยายการใช้งานในวงกว้าง การเข้าถึงของเกษตรกร และความคุ้มค่าในการลงทุน รวมถึงการสร้างผู้เชื่อมโยงเทคโนโลยี (Technology Integrator) ระหว่างนักวิจัย ภาคเกษตร และตลาด
ทั้งนี้ กรมทรัพย์สินทางปัญญาเตรียมจัดงานมหกรรมทรัพย์สินทางปัญญา (IP Fair) ในเดือนสิงหาคมนี้ เพื่อส่งเสริมการจับคู่ธุรกิจและต่อยอดผลงานวิจัยสู่เชิงพาณิชย์ โดยเฉพาะในกลุ่มเทคโนโลยีการเกษตร สุขภาพ และอาหาร
