“หนวดแมวถิ่นใต้” (Orthosiphon glandulosus C. E. C. Fisch.) พืชในวงศ์กะเพรา (Lamiaceae) ที่ไม่มีรายงานการพบเห็นในธรรมชาติมานานเกือบ 100 ปี โดยครั้งนี้สามารถบันทึกภาพถ่ายของพืชชนิดนี้ในสภาพถิ่นที่อยู่อาศัยจริงได้เป็นครั้งแรกในโลก สะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ของผืนป่าไทยที่ยังคงมีความหลากหลายทางชีวภาพสูง
สำหรับ “หนวดแมวถิ่นใต้” มีประวัติการค้นพบครั้งแรกจากบริเวณตอนใต้ของเทือกเขาลูไช (Lushai Hills) ในรัฐอัสสัม ประเทศอินเดีย ส่วนในประเทศไทยมีบันทึกการพบครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2471 (ค.ศ. 1928) โดยหมอคาร์ (Dr. A.F.G. Kerr) นายแพทย์และนักสะสมพรรณไม้ชาวไอริช ณ บริเวณคลองวะ อำเภอกระบุรี จังหวัดระนอง จากนั้นพืชชนิดนี้ก็หายสาบสูญไปอย่างสิ้นเชิง แม้กระทั่ง ดร.สมราน สุดดี ผู้เชี่ยวชาญพรรณไม้วงศ์กะเพราของไทย ที่พยายามออกตามหาตั้งแต่สมัยศึกษาระดับปริญญาเอกที่สถาบัน Trinity College Dublin ก็ไม่เคยพบตัวอย่างในแหล่งเดิมที่จังหวัดระนองอีกเลย จนหลายฝ่ายกังวลว่าอาจสูญพันธุ์ไปแล้ว
การค้นพบครั้งประวัติศาสตร์นี้เกิดขึ้นอย่างไม่คาดคิด ณ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันออก อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก โดยทีมสำรวจพรรณไม้ป่าตะวันตก–อุ้มผาง ระหว่างเดินทางกลับ ทีมงานต้องหยุดรถเนื่องจากมีต้นไม้ขนาดใหญ่ลุกขวางเส้นทาง แต่อุปสรรคดังกล่าวกลับกลายเป็นโอกาส เมื่อทีมสำรวจได้สังเกตเห็นและตรวจสอบพบ “หนวดแมวถิ่นใต้” ขึ้นอยู่บริเวณนั้น
กรมอุทยานแห่งชาติฯ ระบุว่า การค้นพบครั้งนี้เป็นเครื่องยืนยันว่า ผืนป่าอนุรักษ์ของประเทศไทยยังคงมีความอุดมสมบูรณ์และมีความลึกลับของธรรมชาติที่รอการค้นพบอยู่เสมอ แม้ไทยจะมีพื้นที่ไม่ใหญ่มากแต่กลับมีพืชพรรณที่หลากหลายและน่าหลงใหลอย่างยิ่ง
“หนวดแมวถิ่นใต้”
พืชหายาก ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร
