“มะก่องข้าว” สมุนไพรไทยทรงคุณค่าจากธรรมชาติ ประโยชน์ใช้เข้ายาขับลม ยาอายุวัฒนะ พร้อมตำรับช่วยขับนิ่วในไต

มะก่องข้าว หรือที่รู้จักในชื่อท้องถิ่นว่า ครอบจักรวาล (สระแก้ว) และ ครอบฟันสี (ตราด) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Abutilon indicum (L.) Sweet จัดอยู่ในวงศ์ MALVACEAE

ส่วนลักษณะเด่นทางพฤกษศาสตร์ มะก่องข้าวเป็นไม้พุ่ม มีความสูงถึง 3 เมตร ตามกิ่งอ่อนและแผ่นใบมีขนละเอียดนุ่มหนาแน่นสีขาว

-ใบ ใบเดี่ยว เรียงเวียน รูปหัวใจ-ไข่กว้าง ยาว 3–12 เซนติเมตร โคนใบเว้าลึก ขอบใบจักฟันเลื่อย ปลายใบเรียวแหลม

-ดอก ดอกออกเดี่ยวๆ ตามซอกใบ ก้านดอกยาวถึง 7 เซนติเมตร กลีบดอก 5 กลีบ สีเหลือง บานกว้าง 3 เซนติเมตร

-ผล ผลรูปทรงกระบอกสั้น กว้าง 1.5–2 เซนติเมตร สูง 1.5 เซนติเมตร มี 15–20 แฉก แต่ละแฉกมีจะงอยสั้นที่ปลาย ผลปกคลุมด้วยขนแข็งหนาแน่น

สำหรับถิ่นอาศัย พบตามที่รกร้างข้างทาง พื้นที่เกษตรกรรม หรือชายป่า ในที่โล่ง ที่ระดับความสูงไม่เกิน 500 เมตร ทั่วประเทศ

ในด้านสรรพคุณ ใช้เข้ายา ขับลมทั่วร่างกายยาอายุวัฒนะ แก้ไข้ แก้ปวดเมื่อยตำรับยาขับนิ่วในไต-ทางเดินปัสสาวะ: ช่วยขับนิ่วในไต และทางเดินปัสสาวะ ช่วยล้างไต รักษาทางเดินปัสสาวะอักเสบ

ส่วนการอนุรักษ์ พบแหล่งอนุรักษ์นอกถิ่นกำเนิดที่ สวนพฤกษศาสตร์เขาหินซ้อน และมีพื้นที่อนุรักษ์อยู่ที่ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไน