“เกราะเพชรไพทูรย์” พรรณไม้หายากจากป่าราชบุรี ที่ตั้งชื่อเป็นเกียรติแก่หมอบรัดเลย์

เกราะเพชรไพฑูรย์ หรือขิงหมอบรัดเลย์ 𝘡𝘪𝘯𝘨𝘪𝘣𝘦𝘳 𝘣𝘳𝘢𝘥𝘭𝘦𝘺𝘢𝘯𝘶𝘮 𝘊𝘳𝘢𝘪𝘣 เป็นพรรณไม้ล้มลุกวงศ์ขิงข่า (Zingiberaceae) จากป่าผลัดใบ ในพื้นที่โครงการอุทยานธรรมชาติวิทยา ฯ อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี

คำระบุชนิด ‘bradleyanum’ ตั้งให้เป็นเกียรติแก่ แดน บีช แบรดลีย์ (Dan Beach Bradley, M.D.) หรือหมอบรัดเลย์ นายแพทย์ชาวอเมริกันที่มีคุณูปการต่อชาวไทยด้านการรักษาโรคและด้านการแพทย์แผนตะวันตก รวมไปถึงการเป็นผู้บุกเบิกงานพิมพ์ในประเทศไทย

ขิงหมอบรัดเลย์ถูกตีพิมพ์ครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 1912 ในวารสารนานาชาติ Bulletin of Miscellaneous Information, Royal Gardens, Kew ฉบับที่ 10 หน้า 403 ตัวอย่างต้นแบบเก็บโดยหมอคาร์ หมายเลข Kerr 763 จากดอยสุเทพ จ.เชียงใหม่ เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 1909

ไม้ล้มลุกอายุหลายปี ลำต้นใต้ดินเป็นเหง้า ลำต้นเทียมเหนือดินสูง 0.6-1 ม. ใบเดี่ยว เรียงสลับระนาบเดียว มี 9-13 ใบ รูปใบหอกถึงรูปใบหอกแกมรูปไข่ ปลายแหลมถึงเรียวแหลม ก้านใบไร้ก้านถึงยาว 0.3-0.6 มม. ลิ้นใบคล้ายโบว์ เป็นอิสระมี 2 แฉก ช่อดอกแบบช่อเชิงลด ออกจากเหง้า แต่ละช่อมี 1-3 ดอก กลีบดอกสีขาว โคนเชื่อมติดกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 3 แฉก เกสรเพศผู้เป็นหมันที่เปลี่ยนเป็นกลีบปากรูปรี สีขาว เกสรเพศผู้ที่เป็นหมันที่เหลืออีก 2 เกสร คล้ายกลีบดอก ปลายแหลมหรือมน มีสีเดียวกับกลีบปาก เกสรเพศผู้ที่สมบูรณ์มี 1 เกสร อับเรณูสีน้ำตาลแดง รังไข่อยู่ใต้วงกลีบ มีออวุลจำนวนมาก ผลแบบแห้งแตก

มีเขตการกระจายพันธุ์ในประเทศไทยทางภาคเหนือ (เชียงใหม่, เชียงราย, แม่ฮ่องสอน, ลำพูน, ลำปาง, แพร่) และภาคตะวันตกเฉียงใต้ (ราชบุรี) ถือว่าเป็นการพบการกระจายลงมาต่ำสุด ต่างประเทศพบที่เมียนมา

ข่าวที่เกี่ยวข้อง