รศ.จุมพล รอดคําดี กรรมการกำกับทิศทางแผนระบบสื่อและวิถีสุขภาวะทางปัญญา สสส. กล่าวว่า โลกกำลังเข้าสู่ยุค Artificial General Intelligence (AGI) ที่เทคโนโลยี AI มีผลต่อการเรียนรู้ของเด็กและเยาวชน ขณะที่ไทยยังเผชิญปัญหาเด็กปฐมวัยพัฒนาการล่าช้า จากรายงานพัฒนาการเด็กปฐมวัย ปี 2566 โดยสถาบันพัฒนาอนามัยเด็กแห่งชาติ กรมอนามัย พบเด็กไทย ร้อยละ 22.5 มีพัฒนาการสงสัยล่าช้า โดยเฉพาะด้านการใช้ภาษาสูงถึง ร้อยละ 74.8 การเข้าใจภาษา ร้อยละ 60.9 กล้ามเนื้อมัดเล็กและสติปัญญา ร้อยละ 44.6 และการเคลื่อนไหว ร้อยละ 28.2 และมีเด็กจำนวนหนึ่งเข้าไม่ถึงการช่วยเหลือ ส่งผลให้เกิดภาวะ การเรียนรู้ถดถอยและปัญหาอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ สสส. และภาคีเครือข่ายจึงสนับสนุนงานวิจัยและนวัตกรรมส่งเสริมการอ่าน เพื่อพัฒนาเด็กปฐมวัย โครงการปฏิบัติการ อ่าน อาน อ๊าน : ยกกำลังสุข ปลุกพลังการเรียนรู้ ซึ่งผลการดำเนินงานพบว่าช่วยเพิ่มทักษะการอ่าน การเขียน และสมาธิของเด็กได้อย่างชัดเจน เด็กมีพัฒนาการด้านการสะกดคำเพิ่มขึ้น ร้อยละ 69.84 มีทักษะการใช้คำศัพท์เพิ่มขึ้น ร้อยละ 69.84 มีทักษะการเขียนเพิ่มขึ้น ร้อยละ 63.49 มีสมาธิเพิ่มขึ้น ร้อยละ 57.14 สอดคล้องกับแนวทางของยูเนสโกที่มองว่าการรู้หนังสือเป็นพื้นฐานสำคัญของการพัฒนาที่ยั่งยืน
ด้านนางสุดใจ พรหมเกิด ผู้จัดการแผนงานยุทธศาสตร์สร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน สสส. กล่าวว่า แผนงานฯ ได้นำเสนอผลการดำเนินงานโครงการปฏิบัติการ อ่าน อาน อ๊าน : ยกกำลังสุข ปลุกพลังการเรียนรู้ ใช้ชุดหนังสือฝึกอ่านตามพัฒนาการภาษา เพื่อพัฒนาทักษะการอ่านของเด็กอายุ 3–9 ปี ผลวิจัยปี 2568 โดยมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประเมินผลตอบแทนทางสังคม (SROI) พบว่าการลงทุน 1 บาท สร้างผลตอบแทนทางสังคม 1.71 บาท หรือเพิ่มมูลค่าถึงร้อยละ 71 สะท้อนว่า การส่งเสริมวัฒนธรรมการอ่านช่วยพัฒนาการเด็กได้อย่างคุ้มค่า และควรร่วมกันสร้างนิเวศวัฒนธรรมการอ่าน เพื่อยกระดับการเรียนรู้ของเด็กไทยในยุค AGI
ขณะที่ นายวัฒนชัย วินิจจะกูล รักษาการรองผู้อำนวยการสำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ และผู้อำนวยการสถาบันอุทยานการเรียนรู้ TK Park กล่าวว่า ผู้สนใจสามารถติดตามชมนิทรรศการ “อ่าน อาน อ๊าน ปลดล็อกวิกฤติพัฒนาการด้านภาษาไทยของเด็กไทย” ได้ที่อุทยานการเรียนรู้ TK Park ชั้น 8 ศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์ ระหว่างวันที่ 5 – 15 มีนาคม 2569 อุทยานการเรียนรู้เครือข่ายจังหวัดยะลา พะเยา สมุทรสาคร และนครราชสีมา ตลอดเดือนมีนาคม 2569 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ ชั้น 3 อาคารศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ ระหว่างวันที่ 17 – 31 มีนาคม 2569 และห้องสร้างปัญญาชั้น 2 ตลอดเดือนมีนาคม 2569 เปิดอ่านและดาวน์โหลดฟรีได้ที่ www.happyreading.in.th
