ภายหลังเทศกาลสงกรานต์ ซึ่งเป็นช่วงของการเดินทาง การรวมกลุ่มของผู้คนจำนวนมาก การรับประทานอาหารร่วมกันและกิจกรรมกลางแจ้งท่ามกลางอากาศร้อนจัด มักพบว่าอัตราการเจ็บป่วยจากโรคติดต่อมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในทุกปี โดยในปีที่ผ่านมา ข้อมูลการเฝ้าระวังโรคในช่วงหลังสงกรานต์ปี 2568 พบว่าโรคที่มีรายงานผู้ป่วยเพิ่มขึ้นอย่างเด่นชัด ได้แก่ โควิด-19 ไข้หวัดใหญ่ ปอดอักเสบ อาหารเป็นพิษและอุจจาระร่วงเฉียบพลัน
สำหรับในฤดูร้อนปี 2569 นี้ แนวโน้มของกลุ่มโรคที่พบบ่อย ก็ยังคงสอดคล้องกับปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะอุจจาระร่วง ไข้หวัดใหญ่ ปอดอักเสบ อาหารเป็นพิษและโรคไข้ออกผื่น โดยหลังเทศกาลที่มีการรวมตัวของคนจำนวนมาก โรคติดต่อสำคัญที่ควรเฝ้าระวังยังคงเป็นกลุ่มโรคทางเดินหายใจ โรคทางเดินอาหารและโรคติดเชื้อที่แพร่ได้ง่ายในสภาพแวดล้อมที่มีความหนาแน่นของประชากร
นอกจากนั้น ยังมีอีกกลุ่มโรคที่ไม่ควรมองข้ามคือ โรคที่มียุงลายเป็นพาหะ โดยเฉพาะไข้เลือดออก การเดินทางกลับภูมิลำเนาอาจเพิ่มโอกาสในการนำเชื้อเข้าสู่ชุมชน ขณะเดียวกันสภาพอากาศที่เอื้อต่อการเพาะพันธุ์ยุงก็ยิ่งเพิ่มความเสี่ยงของโรค เช่น ไข้เลือดออก ไข้ปวดข้อยุงลายและซิกา ในหลายพื้นที่ของประเทศ
การเฝ้าระวังโรคหลังสงกรานต์จึงควรเน้น กลุ่มอาการที่สำคัญ การช่วยให้เชื่อมโยงอาการ กับ ความเสี่ยงของโรค จะช่วยให้การตัดสินใจเข้ารับการตรวจและรักษาได้อย่างเหมาะสมและทันท่วงที โดยเฉพาะอาการที่พบบ่อยและมีนัยสำคัญทางระบาดวิทยา ดังนี้
1) หากมี ไข้สูงเฉียบพลัน ร่วมกับอ่อนเพลียหรือปวดเมื่อยมาก ควรนึกถึงไข้หวัดใหญ่เป็นอันดับต้นๆ ซึ่งมักพบการระบาดเป็นกลุ่มก้อนหลังช่วงที่มีการรวมคนจำนวนมาก ขณะเดียวกัน โควิด-19 ยังคงเป็นโรคที่ต้องระวัง
อย่างไรก็ตาม หากไข้สูงร่วมกับอาการปวดศีรษะมาก หน้าแดง เพลียผิดปกติ หรือมีแนวโน้มทรุด โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มียุงชุก ควรนึกถึงไข้เลือดออก เนื่องจากโรคนี้อาจเริ่มจากไข้สูงโดยไม่มีอาการเลือดออกในระยะแรกและช่วงอันตรายมักเกิดในระยะที่ไข้เริ่มลดลงแต่ผู้ป่วยกลับมีอาการแย่ลง
2) ในกรณีของไข้ร่วมกับปวดเมื่อยหรือปวดตัว ควรพิจารณาอย่างน้อย 4 โรคสำคัญ ได้แก่ ไข้หวัดใหญ่ โควิด-19 ไข้เลือดออก และไข้ปวดข้อยุงลาย โดยเฉพาะรายที่มีอาการปวดข้อเด่น หรือปวดจนกระทบการเคลื่อนไหว ควรรีบพบแพทย์เพื่อการวินิจฉัยที่เหมาะสม
สำหรับผู้ที่มี ไข้ ไอ เจ็บคอ หลังสงกรานต์ ไม่ควรมองว่าเป็นเพียงหวัดธรรมดาเสมอไป โรคที่ควรนึกถึงเป็นอันดับแรกคือไข้หวัดใหญ่ และโควิด-19 ซึ่งสามารถแพร่กระจายได้ดีผ่านละอองฝอยและการสัมผัสใกล้ชิด
หากมีอาการรุนแรงขึ้น เช่น หอบเหนื่อย ซึม หรือรับประทานอาหารไม่ได้ ควรระวังภาวะปอดอักเสบ โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กเล็กและผู้สูงอายุ
3) ในกลุ่ม ไข้ออกผื่น จำเป็นต้องแยกโรคอย่างระมัดระวัง เนื่องจากบางโรคมีการแพร่เชื้อได้รวดเร็ว เช่น หัด สุกใส และมือ เท้า ปาก โดยเฉพาะหัดซึ่งสามารถแพร่กระจายทางอากาศได้ง่ายและมีโอกาสเกิดการระบาดเป็นวงกว้าง หากมีไข้ร่วมกับผื่นควรรีบพบแพทย์และหลีกเลี่ยงการใกล้ชิดผู้อื่น
4) ขณะที่อาการ อุจจาระร่วง ปวดท้อง คลื่นไส้ หรืออาเจียน หลังการเดินทางหรือรับประทานอาหารร่วมกัน ควรนึกถึงอุจจาระร่วงเฉียบพลันและอาหารเป็นพิษ ซึ่งพบได้บ่อยในช่วงอากาศร้อน หากมีอาการรุนแรง เช่น ถ่ายเหลวมาก อาเจียนมาก ซึม หรือมีภาวะขาดน้ำ ควรรีบเข้ารับการรักษา โดยเฉพาะในเด็กเล็กและผู้สูงอายุ
โดยสรุป หลังสงกรานต์ หากเริ่มมีอาการเจ็บป่วย ควรสังเกตตนเองตามกลุ่มอาการสำคัญ ได้แก่ ไข้สูง ไข้ปวดเมื่อย ไข้ไอเจ็บคอ ไข้ออกผื่น และอุจจาระร่วงปวดท้อง เพราะอาการเหล่านี้ อาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของโรคสำคัญ การรู้เท่าทันตั้งแต่ระยะแรกไม่เพียงช่วยลดความรุนแรงของโรคในระดับบุคคล แต่ยังช่วยลดการแพร่กระจายในครอบครัวและชุมชนได้อย่างมีนัยสำคัญ
