ทีมสำรวจพรรณไม้จากหอพรรณไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เผยความสำเร็จในการอนุบาลกล้วยไม้หายากสายพันธุ์ “ฟ้ามุ่ยน้อย” ที่พบโดยบังเอิญบนกิ่งไม้แห้งในป่าเต็งรัง อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ จนสามารถบานเต็มช่อได้อย่างงดงาม
ย้อนกลับไปในช่วงต้นเดือนธันวาคม 2568 ขณะที่ทีมสำรวจปฏิบัติภารกิจเก็บข้อมูลพรรณไม้ในพื้นที่ป่าเต็งรัง เขตอำเภอเชียงดาว ได้พบกล้วยไม้ในสกุลแวนด้า (Vanda spp.) ที่ยังไม่ทราบชนิดเกาะติดอยู่บนกิ่งไม้แห้งซึ่งหล่นลงสู่พื้นป่า นักพฤกษศาสตร์จึงเก็บรวบรวมนำมาอนุบาลในเรือนเพาะชำเพื่อติดตามและระบุชนิดต่อไป
ห้วงเวลาเพียงไม่กี่สัปดาห์ให้หลัง ต้นกล้วยไม้ที่แสนบอบบางต้นนั้นก็ส่งสัญญาณอันน่าตื่นเต้น เมื่อแทงช่อดอกและบานเต็มที่พอดีกับ วันครู 16 มกราคม 2569 ราวกับมอบของขวัญแก่ผู้ที่หยิบยื่นโอกาสรอดชีวิตให้ หลังจากการตรวจสอบอย่างละเอียด ทีมนักวิจัยยืนยันได้ว่านี่คือ “ฟ้ามุ่ยน้อย” (Vanda coerulescens Griff.) กล้วยไม้หายากที่แทบไม่มีใครได้พบเห็นในธรรมชาติอีกแล้ว
ฟ้ามุ่ยน้อยเป็นกล้วยไม้อิงอาศัยที่มีเสน่ห์เฉพาะตัว ดอกสีขาวอมม่วงละมุนตา พร้อมกลิ่นหอมเย็นชื่นใจที่หาได้ยากในกล้วยไม้ทั่วไป ครั้งหนึ่งเคยถูกจัดสถานะให้เป็น กล้วยไม้สูญพันธุ์ ไปจากธรรมชาติแล้ว กระทั่งการศึกษาของกรมวิชาการเกษตรในเวลาต่อมาพบว่ายังคงมีประชากรหลงเหลืออยู่ในป่าธรรมชาติ จึงได้รับการปลดออกจากสถานะดังกล่าว แม้กระนั้นก็ยังถือเป็นพืชหายากที่ต้องการการปกป้องอย่างเร่งด่วน
ในประเทศไทยพบการกระจายพันธุ์เฉพาะในภาคเหนือ ส่วนในต่างประเทศมีรายงานพบที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย บังกลาเทศ เมียนมาและจีนตอนใต้
