ข้าวหลามดง 𝘎𝘰𝘯𝘪𝘰𝘵𝘩𝘢𝘭𝘢𝘮𝘶𝘴 𝘭𝘢𝘰𝘵𝘪𝘤𝘶𝘴 (Finet & Gagnep.) Bân ชื่ออื่น : ปอขี้แฮด (เชียงใหม่), เมต่อควะ (กะเหรี่ยง แม่ฮ่องสอน)
ลักษณะเด่น ข้าวหลามดงเป็นไม้ต้นขนาดเล็กในวงศ์ ANNONACEAE ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับกันเป็นระนาบเดียว ดูเรียบง่ายแต่มีเสน่ห์ ดอกเดี่ยวสีเหลืองนวลหรือชมพู ออกตามลำต้นและกิ่ง สร้างความประหลาดใจให้กับผู้พบเห็น ผลเป็นแบบผลกลุ่ม โดยมีผลย่อยทรงกลมหรือทรงกระบอก 8–15 ผล เมื่อสุกอาจมีสีสันสวยงาม
สำหรับถิ่นกำเนิดและนิเวศวิทยา ข้าวหลามดง พืชชนิดนี้มีถิ่นกำเนิดในประเทศไทยและลาว พบได้ในหลากหลายสภาพป่าป่าที่พบเป็นป่าผลัดใบ ป่าดิบแล้งและป่าใกล้เขาหินปูน ในระดับความสูง ตั้งแต่ 200 ถึง 1,150 เมตรจากระดับน้ำทะเลการกระจายตัวในไทยพบมากในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคตะวันออก
นอกจากนี้ ข้าวหลามดงยังมีสรรพคุณทางยาที่เป็นประโยชน์ แก่นสามารถนำมาผสมกับแก่นส้านดินและรากเคด แช่น้ำดื่มเพื่อแก้ซางเด็ก บำรุงกำลัง ผสมกับสมุนไพรอื่นๆ ดองเหล้าหรือต้มน้ำดื่ม บำรุงกำลังได้อีกด้วย
