“ดรุณี” หรือมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Sonerila moluccana Roxb. พืชในวงศ์โคลงเคลง (Melastomataceae) ซึ่งจัดอยู่ในสกุลสาวสนม พืชชนิดนี้เป็นไม้ล้มลุกขนาดเล็กที่มีความสูงของลำต้นเพียงไม่เกิน 20 เซนติเมตร ทว่ามีความโดดเด่นเฉพาะตัวด้วยลักษณะทางกายภาพที่มีขนยาวหนาแน่นปกคลุมอยู่ตามกิ่ง ก้านใบ ขอบใบ แผ่นใบด้านล่าง รวมถึงก้านช่อดอก นอกจากนี้ยังพบขนคายและตุ่มกระจายอยู่บริเวณฐานดอกและผล ซึ่งถือเป็นลักษณะเด่นทางพฤกษศาสตร์ที่ช่วยในการจำแนกชนิด
จากการศึกษาลักษณะทางพฤกษศาสตร์โดยละเอียดพบว่า ดรุณีมีใบเรียงหนาแน่นบริเวณยอด โดยเป็นใบตรงข้ามที่มีขนาดไม่เท่ากัน แผ่นใบเป็นรูปไข่หรือรูปขอบขนาน มีความยาวประมาณ 6–14 เซนติเมตร โคนใบมีลักษณะเป็นรูปหัวใจเบี้ยว ขอบใบจักเป็นฟันเลื่อยและมีขนครุย มีเส้นโคนใบข้างละ 2–3 เส้น และมีก้านใบยาว 1.5–4 เซนติเมตร สำหรับส่วนดอกนั้นจะออกเป็นช่อที่มีความยาวได้ถึง 10 เซนติเมตร โดยมีก้านช่อดอกยาวได้ถึง 6 เซนติเมตร และก้านดอกย่อยยาว 1–4 ม.ม. ในส่วนของฐานดอกมีความยาวประมาณ 3–4 ม.ม. ดอกของดรุณีมีความสวยงามสะดุดตาด้วยสีขาวหรือสีชมพู ประกอบด้วยกลีบดอก 3 กลีบ รูปไข่ ความยาว 6–7 ม.ม. มีเกสรเพศผู้จำนวน 3 อัน ซึ่งมีอับเรณูสีเหลืองเด่นชัดยาวประมาณ 3 ม.ม. เมื่อดอกได้รับการผสมจะพัฒนาไปเป็นผลรูปไข่หรือรูประฆัง มีขนาดความยาวประมาณ 4–6 ม.ม.
ในด้านของนิเวศวิทยาและการกระจายพันธุ์ ดรุณีเป็นพืชที่เจริญเติบโตได้ดีภายใต้ร่มเงาที่ชุ่มชื้นบริเวณริมลำธารในป่าดิบชื้น โดยสามารถพบได้ในระดับความสูงตั้งแต่ 50 ไปจนถึง 1,200 เมตรจากระดับน้ำทะเล ในระดับนานาชาติมีรายงานการพบพืชชนิดนี้ในแถบคาบสมุทรมลายู เกาะสุมาตรา ชวา และบอร์เนียว ขณะที่ในประเทศไทยนั้น ถือเป็นพรรณไม้ที่มีการกระจายพันธุ์เฉพาะจำกัด (Endemic/Restricted distribution) โดยพบได้เฉพาะทางภาคใต้ในเขตจังหวัดนครศรีธรรมราช สงขลา ยะลา และนราธิวาส เท่านั้น การเผยแพร่ข้อมูลนี้จึงไม่เพียงแต่เป็นการให้ความรู้แก่ประชาชน แต่ยังเป็นการเน้นย้ำถึงความหลากหลายทางชีวภาพและความสำคัญในการอนุรักษ์ผืนป่าต้นน้ำของไทยให้คงอยู่ต่อไป
