นายแพทย์มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค กล่าวว่า โรคฝีดาษวานร (Mpox) ยังคงเป็นโรคที่มีการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด โดยพบผู้ป่วยประปรายตลอดทั้งปี และเริ่มมีแนวโน้มสูงขึ้นตั้งแต่เดือนมิถุนายนเป็นต้นมา ข้อมูลจากโปรแกรมเฝ้าระวังเหตุการณ์โรคและภัยสุขภาพ (M-EBS) กรมควบคุมโรค ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม – 18 กรกฎาคม 2569 มีผู้ป่วยสะสม 139 ราย เสียชีวิต 2 ราย ซึ่งทั้ง 2 รายมีเชื้อ HIV ร่วมด้วย ผู้ป่วยเป็นเพศชาย 135 ราย และเพศหญิง 4 ราย อายุเฉลี่ย 36 ปี (ช่วงอายุตั้งแต่ 18 – 75 ปี) ส่วนใหญ่สัญชาติไทย 123 ราย คิดเป็นร้อยละ 88.49 รองลงมาคือสัญชาติเมียนมา 9 ราย และสัญชาติอื่น ๆ 7 ราย โดยผู้ป่วยกระจายตัวในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ปริมณฑล เมืองใหญ่และจังหวัดท่องเที่ยว
แม้สถานการณ์โดยรวมยังอยู่ในระดับที่ควบคุมได้ แต่การป้องกันตนเองและการเข้ารับการตรวจรักษาอย่างรวดเร็วเมื่อมีอาการสงสัย จะช่วยลดการแพร่เชื้อและป้องกันการเกิดอาการรุนแรงได้ ทั้งนี้ ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีปัจจัยเสี่ยงจากการมีเพศสัมพันธ์และสัมผัสใกล้ชิดกับกลุ่มเสี่ยง ในปีนี้พบผู้ป่วยที่ติดเชื้อ Mpox สายพันธุ์ Clade Ib จำนวน 88 รายจาก 139 ราย สะท้อนให้เห็นว่า เชื้อสายพันธุ์ Clade Ib พบเพิ่มขึ้นจนมีสัดส่วนมากกว่าสายพันธุ์ Clade II และจากข้อมูลพบว่าเป็นผู้อยู่ร่วมกับ HIV จำนวน 76 ราย คิดเป็นร้อยละ 54.68 จึงควรได้รับการเฝ้าระวังและเข้าถึงการรักษาอย่างต่อเนื่อง
สำหรับปีนี้ ประเทศไทยพบผู้ป่วยสายพันธุ์ Clade Ib เพิ่มขึ้นเด่นชัดตั้งแต่ช่วงปลายเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา ขณะนี้ยังไม่พบผู้เสียชีวิตจากสายพันธุ์ Clade Ib จึงเน้นย้ำการเฝ้าระวังเชิงรุกและการสอบสวนโรคในกลุ่มเสี่ยงดังกล่าวอย่างใกล้ชิด โดยเชื้อสายพันธุ์ Clade Ib เป็นสายพันธุ์ที่อยู่ในการเฝ้าระวังขององค์การอนามัยโลก เนื่องจากกำลังแพร่ระบาดในหลายประเทศ
โรคนี้สามารถติดต่อได้จากการสัมผัสแนบชิดกับผู้ป่วย ได้แก่ ผิวหนังสัมผัสตุ่มหนอง ผื่น สารคัดหลั่ง หรือสิ่งของที่ปนเปื้อนเชื้อ ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น เด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้อยู่ร่วมกับเชื้อเอชไอวี ผู้ป่วยมะเร็งและโรคเลือดควรระมัดระวังเป็นพิเศษ และหลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ที่มีอาการผิดปกติทางผิวหนัง
โรคนี้สามารถป้องกันได้ โดยหลีกเลี่ยงการสัมผัสแนบชิดกับผู้ป่วยหรือผู้ที่สงสัยติดเชื้อฝีดาษวานร รวมทั้งหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์กับบุคคลที่ไม่รู้จัก , สังเกตอาการผื่นเบื้องต้นด้วยตนเอง เช่น ผื่น/ตุ่มขึ้นตามร่างกาย หรือ ตุ่ม/แผลที่ขึ้นบริเวณอวัยวะเพศ ทวารหนัก ปาก ,มีประวัติสัมผัสแนบชิด หรือมีเพศสัมพันธ์กับผู้ป่วยสงสัย หรือผู้ป่วยยืนยันโรคฝีดาษวานร รวมทั้งกลุ่มผู้ดูแลผู้ป่วยสงสัยหรือผู้ป่วยยืนยันโรคฝีดาษวานร
หลังสัมผัสผู้ป่วยภายใน 21 วัน หากมีผื่น ตุ่มน้ำหรือตุ่มหนองขึ้นบริเวณอวัยวะเพศ หรือ ทวารหนัก หรือ บริเวณรอบๆ ตามมือ เท้า หน้าอก ใบหน้า หรือบริเวณปาก ไข้ ต่อมน้ำเหลืองโต เช่น บริเวณหลังหู คอ ขาหนีบ เจ็บคอ คัดจมูก หรือ ไอ ให้รีบเข้ารับการตรวจที่สถานบริการสุขภาพ หรือโรงพยาบาล โดยแจ้งอาการและประวัติเสี่ยงทันที เพื่อรับการรักษาอย่างถูกต้อง
ขอความร่วมมือประชาชนไม่ตื่นตระหนก แต่ขอให้ติดตามข้อมูลจากหน่วยงานสาธารณสุข สังเกตอาการของตนเอง และหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง หากมีอาการสงสัยหรือมีประวัติเสี่ยงว่าติดเชื้อ Mpox ขอให้รีบเข้ารับการตรวจรักษาโดยเร็ว เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อและลดความเสี่ยงต่อการเกิดอาการรุนแรง และสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ สายด่วนกรมควบคุมโรค โทร. 1422
