กรมทรัพยากรธรณี โดยสำนักงานทรัพยากรธรณีเขต 2 ร่วมกับศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ จังหวัดขอนแก่น ศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม องค์การบริหารส่วนตำบลชีบน ผู้นำชุมชน และประชาชนในพื้นที่ ลงพื้นที่สำรวจและประเมินศักยภาพแหล่งซากดึกดำบรรพ์ บริเวณฌาปนสถานบ้านใหม่หนองแดง หมู่ที่ 9 ตำบลชีบน อำเภอบ้านเขว้า จังหวัดชัยภูมิ เมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 2569 หลังพบชิ้นส่วนซากดึกดำบรรพ์ไดโนเสาร์อายุประมาณ 130 ล้านปี
นายอดุลย์วิทย์ กาวีระ นักธรณีวิทยาปฏิบัติการ กล่าวว่า การพบซากดึกดำบรรพ์เกิดขึ้นหลังมีการใช้รถขุดปรับพื้นที่เพื่อก่อสร้างเมรุเผาศพ ส่งผลให้พบชิ้นส่วนกระดูกกระจายอยู่บนผิวดิน โดยจากการสำรวจครั้งล่าสุดยังไม่พบชั้นหินที่มีซากดึกดำบรรพ์ปรากฏอย่างชัดเจน จึงยังไม่สามารถระบุได้ว่าหากขุดสำรวจเพิ่มเติมจะพบซากกระดูกในปริมาณมากน้อยเพียงใด เบื้องต้นจะติดตามสภาพพื้นที่และประเมินความเหมาะสมก่อนดำเนินการศึกษาวิจัยเพิ่มเติม
สำหรับชิ้นส่วนซากดึกดำบรรพ์ที่เก็บรวบรวมได้ จะนำไปทำความสะอาดและอนุรักษ์ตามหลักวิชาการ ณ ศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ จังหวัดขอนแก่น เพื่อให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบและประเมินศักยภาพอย่างละเอียด ก่อนส่งคืนให้ชุมชนเก็บรักษาต่อไป
ด้าน ดร.ศิตะ มานิตกุล นักวิจัยจากศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เปิดเผยว่า จากการพิจารณาเบื้องต้นพบชิ้นส่วนกระดูกข้อเท้าและกระดูกข้อนิ้ว ซึ่งมีลักษณะทางกายวิภาคสอดคล้องกับไดโนเสาร์กินเนื้อ โดยเฉพาะกระดูกข้อนิ้วที่เชื่อมต่อกับกรงเล็บ อย่างไรก็ตาม ยังต้องศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมเพื่อยืนยันชนิดของซากดึกดำบรรพ์อย่างเป็นทางการ
แหล่งซากดึกดำบรรพ์ดังกล่าวยังมีศักยภาพในการค้นพบซากสัตว์ร่วมสมัยชนิดอื่น เช่น จระเข้ เต่า ปลากระดูกแข็ง ปลาฉลามน้ำจืด และสัตว์เลื้อยคลานบินได้กลุ่มเทอโรซอร์ จึงจำเป็นต้องนำตัวอย่างไปศึกษาวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ ทั้งด้านสัณฐานวิทยา การเปรียบเทียบกับตัวอย่างอ้างอิง และข้อมูลทางวิชาการ เพื่อจำแนกชนิดได้อย่างถูกต้อง
ก่อนหน้านี้ สำนักงานทรัพยากรธรณีเขต 2 ได้ลงพื้นที่ตรวจสอบหลังได้รับแจ้งจากนายยอดสัญญา ปิตะบุตร ประชาชนบ้านใหม่หนองแดง ซึ่งเป็นผู้พบซากดึกดำบรรพ์ โดยเบื้องต้นพบซากสัตว์มีกระดูกสันหลัง ประกอบด้วยกระดูกสันหลัง ชิ้นส่วนกระดูกข้อเท้า กระดูกข้อนิ้ว และเศษกระดูกไดโนเสาร์ กระจายอยู่บนพื้นผิวหินทรายเนื้อละเอียดและหินทรายแป้งสีน้ำตาลแดง ซึ่งอยู่ในหมวดหินเสาขัว กลุ่มหินโคราช มีอายุประมาณ 130 ล้านปี ในยุคครีเทเชียสตอนต้น
ทั้งนี้ จังหวัดชัยภูมิเคยค้นพบไดโนเสาร์ชนิดใหม่ของโลกแล้ว 3 ชนิด ได้แก่ ซิตตะโกซอรัส สัตยารักษ์กิ อายุประมาณ 115 ล้านปี อีสานโนซอรัส อรรถวิภัชน์ชิ อายุประมาณ 210 ล้านปี และนาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส ไดโนเสาร์ซอโรพอดกินพืชคอยาว อายุประมาณ 100–115 ล้านปี ดังนั้น ซากที่พบครั้งนี้ซึ่งมีอายุประมาณ 130 ล้านปี จึงอาจมีอายุเก่าแก่กว่านาคาไททัน แต่ยังต้องรอผลการศึกษาทางวิชาการเพื่อยืนยันชนิดและความสำคัญของแหล่งซากดึกดำบรรพ์
กรมทรัพยากรธรณีได้ชี้แจงแนวทางการดำเนินงานตามพระราชบัญญัติคุ้มครองซากดึกดำบรรพ์ พ.ศ. 2551 พร้อมให้คำแนะนำแก่หน่วยงานและชุมชนเกี่ยวกับการสำรวจ ศึกษาวิจัย การอนุรักษ์ และการบริหารจัดการแหล่งซากดึกดำบรรพ์ เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปตามหลักวิชาการและกฎหมาย และนำไปสู่การคุ้มครองทรัพยากรทางบรรพชีวินวิทยาของประเทศอย่างยั่งยืน
