ส้มแขก ไม้ป่าชายแดนใต้ สู่ผลไม้ปรุงรสและสมุนไพร พื้นบ้าน แก้อาการไอ ขับเสมหะ

ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ที่มีเอกลักษณ์ด้วยยอดอ่อนสีแดงรสเปรี้ยวและผลสุกสีเหลืองสดคือ “ส้มแขก” หรือมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Garcinia atroviridis Griff. ex T.Anderson จัดอยู่ในวงศ์ CLUSIACEAE พืชชนิดนี้เติบโตสูงได้ถึง 30 เมตร เปลือกแตกเป็นสะเก็ดบาง แตกกิ่งตั้งฉากกับลำต้น และมียางสีเหลือง ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงตรงข้ามรูปขอบขนาน ยาว 20–30 เซนติเมตร เนื้อใบหนา ดอกแยกเพศสีแดงเข้ม กลีบเลี้ยงและกลีบดอกมีอย่างละ 4 กลีบ จุดสังเกตสำคัญอยู่ที่ผลทรงกลมแบน ผิวมันเงา ปลายผลบุ๋ม มีร่องลึกตามแนวตั้ง 15 ร่อง เนื้อผลรสเปรี้ยว นิยมนำมาฝานตากแห้งปรุงรสอาหารและทำผลไม้แช่อิ่ม ในธรรมชาติพบตามป่าดงดิบชื้นที่ระดับความสูงไม่เกิน 1,000 เมตร ในจังหวัดยะลาและนราธิวาส รวมถึงได้รับการอนุรักษ์นอกถิ่นกำเนิดที่สวนพฤกษศาสตร์ทุ่งค่าย นอกจากนี้ยังมีสรรพคุณทางยา โดยดอกช่วยแก้อาการไอ ขับเสมหะ ผลแก่หรือดอกใช้ทำชาลดความดันโลหิต ส่วนดอกเพศผู้ใช้รักษาโรคเบาหวาน นับเป็นพรรณไม้ทรงคุณค่าที่สะท้อนความผูกพันระหว่างทรัพยากรป่ากับภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างแท้จริง