ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ “Unfinished Business” ภายในงาน OUTSTANDING TECHNOLOGIST AWARDS & TECHINNO FORUM 2026 โดยมี ทพญ.ศรีญาดา ปาลิมาพันธ์ ที่ปรึกษา รมว.อว. คณะผู้บริหารสมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย (TMA) คณะผู้บริหารมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ในพระบรมราชูปถัมภ์ นักวิจัย และนักเทคโนโลยี เข้าร่วม
ความท้าทายสำคัญของประเทศไทยในวันนี้ คือการเร่งสร้าง “เครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่” เพื่อรองรับจุดเปลี่ยนของโครงสร้างประชากร เนื่องจากปัจจุบันไทยยังคงพึ่งพาเศรษฐกิจรูปแบบเดิม ทั้งภาคการเกษตร อุตสาหกรรมยุคเก่า และการท่องเที่ยว ซึ่งในอนาคตรายได้จากเครื่องยนต์เศรษฐกิจเหล่านี้อาจไม่เพียงพอต่อการดูแลสังคมผู้สูงอายุที่ขยายตัว ขณะที่สัดส่วนประชากรวัยแรงงานลดลงอย่างต่อเนื่อง
อีกหนึ่งอุปสรรคสำคัญคือประเทศไทยยังขาดแคลนทรัพย์สินทางปัญญา (IP) และจุดขายที่โดดเด่นบนเวทีโลก ทำให้พลาดโอกาสดึงดูดเงินลงทุนใหม่ ๆ และนำไปสู่ปัญหา “สมองไหล” ในกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่มีความสามารถสูง ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ เด็กเรียนเก่งในต่างจังหวัด เช่น จังหวัดน่าน กลับไม่มีงานที่ตรงกับสายการเรียนรองรับในบ้านเกิด จึงต้องเข้ามาหางานในกรุงเทพฯ หรือหากมีความสามารถระดับแนวหน้า ก็มักเลือกไปทำงานด้านเทคโนโลยีล้ำยุคอย่าง “ควอนตัม” ในศูนย์กลางเทคโนโลยีระดับโลก ทั้งในซิลิคอนแวลลีย์ ญี่ปุ่น หรือยุโรป
หากต้องการพลิกโฉมเศรษฐกิจไทย จำเป็นต้องให้ความสำคัญกับการพัฒนาเทคโนโลยีขั้นสูง (Deep Tech) ที่ต่อยอดจากงานวิจัยเชิงลึก ควบคู่กับการเร่งสร้างโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ เช่น โรงงานผลิตเซมิคอนดักเตอร์ โดยภาครัฐกำลังผลักดันนโยบาย University Holding Company และกองทุนจับคู่ (Matching Fund) เพื่อนำงานวิจัยจากมหาวิทยาลัยมาเชื่อมโยงกับความต้องการที่แท้จริงของภาคเอกชน พร้อมตั้งเป้าดึงดูดเงินลงทุนกว่า 1 หมื่นล้านบาท เพื่อสนับสนุนและเป็นแหล่งเงินทุนให้ธุรกิจนวัตกรรมรายใหม่สามารถผ่านพ้นช่วงเริ่มต้นที่มีความเสี่ยงสูงได้
กุญแจสำคัญที่จะปลดล็อกภารกิจนี้ให้สำเร็จ คือการเปลี่ยนผ่านจากการทำงานแบบ ‘ต่างคนต่างเก่ง’ (Individual Mastery) ไปสู่การผนึกกำลังเพื่อสร้างความสำเร็จระดับชาติ (National Mastery) อย่างแท้จริง ภารกิจ Unfinished Business นี้จึงเป็นความท้าทายที่ทุกภาคส่วนต้องจับมือกันยกระดับเทคโนโลยีของประเทศ โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการพาไทยก้าวขึ้นเป็นประเทศรายได้สูง และสร้างความสุขที่ยั่งยืนให้กับคนไทยทุกคน
