เมื่อวันที่ 31 ตุลาคม 2569 ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ “New World New Playbook โลกใหม่ กติกาใหม่ โอกาสใหม่” ภายในงาน Better Trade 2026 ณ ชั้น 5 ศูนย์การค้าสามย่านมิตรทาวน์
ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวว่า เป้าหมายของประเทศไทยภายใต้แนวคิด Thailand Discovery Nation 2030 คือ “AI for Thai Discovery – Discover What the World Does Not Yet Know” หรือการเปลี่ยนจากประเทศที่นำความรู้จากทั่วโลกมาใช้ ไปสู่ประเทศที่สามารถสร้างความรู้ใหม่ให้กับโลกได้ เนื่องจากโลกกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ประเทศไทยจึงต้องเปลี่ยนบทบาทจาก “ผู้ตาม” เป็น “ผู้สร้าง” องค์ความรู้ด้วยตนเอง ที่ผ่านมาไทยยังพึ่งพาความรู้และเทคโนโลยีจากต่างประเทศมากกว่าร้อยละ 50 ทำให้ต้องคอยปรับตัวตามประเทศที่เป็นผู้คิดค้นเทคโนโลยี ดังนั้น ไทยจึงต้องเร่งพัฒนางานวิจัยและนวัตกรรม เพื่อสร้างความรู้และเทคโนโลยีใหม่ ๆ ของตนเอง และก้าวสู่การเป็นประเทศที่สามารถคิดค้นสิ่งใหม่และมีส่วนกำหนดทิศทางการเปลี่ยนแปลงของโลกได้
กล่าวต่อว่า แม้เทคโนโลยีจะเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว บางเทคโนโลยีอาจมีอายุเพียง 1–3 เดือน แต่สิ่งที่ยังคงสำคัญคือพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ (Scientific Foundation) เพราะเป็นรากฐานของการคิดค้นและพัฒนาสิ่งใหม่ ๆ โดยนักคิดคนสำคัญในอดีตอย่างกาลิเลโอและไมเคิลแองเจโล แสดงให้เห็นว่าความรู้ด้านศิลปะ วิทยาศาสตร์ และสังคม สามารถนำมาเชื่อมโยงและใช้ร่วมกันได้ การเรียนรู้จึงไม่ควรจำกัดอยู่เพียงสาขาใดสาขาหนึ่ง หากประเทศไทยมีพื้นฐานความรู้ที่แข็งแกร่งและสามารถนำความรู้จากหลายด้านมาผสมผสานกัน ก็จะช่วยให้เกิดความคิดสร้างสรรค์และต่อยอดเป็นนวัตกรรมใหม่ ๆ ได้
“ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยเชื่อมโยงความรู้จากหลายสาขาเข้าด้วยกัน ทำให้เราสามารถเรียนรู้และทำงานในเรื่องที่ไม่เคยศึกษาหรือไม่มีความเชี่ยวชาญมาก่อนได้ AI จึงช่วยลดข้อจำกัดในการเรียนรู้ เปิดโอกาสให้คนจากต่างสาขาทำงานร่วมกัน และช่วยเพิ่มความสามารถในการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ๆ รวมถึงเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ”
ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวเพิ่มเติมว่า เทคโนโลยีในแต่ละยุคมีบทบาทต่อการพัฒนาโลกแตกต่างกัน โดยในยุคแรก มนุษย์มุ่งทำความเข้าใจธรรมชาติและสิ่งต่าง ๆ รอบตัว จนนำไปสู่การพัฒนาความรู้ด้านฟิสิกส์ เคมี และชีววิทยา ต่อมาในยุคอุตสาหกรรม มนุษย์ให้ความสำคัญกับการคาดการณ์สิ่งที่จะเกิดขึ้น เพื่อนำไปวางแผนการผลิตและการลงทุน แต่ในปัจจุบัน เมื่อมีเทคโนโลยี Generative AI และ Foundation Model เข้ามาช่วย มนุษย์ไม่ได้เพียงคาดการณ์สิ่งที่จะเกิดขึ้นอีกต่อไป แต่ยังสามารถใช้เทคโนโลยีช่วยคิด ออกแบบ และสร้างสิ่งใหม่ ๆ ให้ตอบโจทย์ความต้องการได้มากขึ้น โดยมีวิทยาศาสตร์เป็นพื้นฐานสำคัญ
“ประเทศไทยต้องเร่งพัฒนาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ สร้างองค์ความรู้และเทคโนโลยีของตนเอง พร้อมนำ AI มาใช้ให้เกิดประโยชน์ เพื่อเปลี่ยนจากประเทศที่คอยตามการเปลี่ยนแปลงของโลก ไปสู่ประเทศที่สามารถสร้างนวัตกรรม คิดค้นเทคโนโลยีใหม่ และร่วมกำหนดทิศทางการพัฒนาโลก รวมถึงสร้างโอกาสใหม่ ๆ ให้กับประเทศไทยในอนาคต”
