ใคร ๆ ก็รู้ว่าคนไทยมีจิตใจดี ใจบุญสุนทาน มีความโอบอ้อมอารี และมิจฉาชีพก็รู้เรื่องนี้ดีไม่แพ้ใคร จึงฉวยโอกาสจากความเมตตาเหล่านั้นหลอกให้ทำบุญออนไลน์ ทั้งการโอนเงินสร้างวัดและช่วยเหลือสัตว์ป่วยหนัก ทุกวันนี้การทำบุญหรือบริจาคช่วยเหลือผู้เดือดร้อนทำได้ง่ายเพียงปลายนิ้ว ไม่ว่าจะโอนผ่านแอปพลิเคชันธนาคาร สแกน QR Code หรือกดลิงก์ผ่านเพจต่าง ๆ
ความสะดวกนี้ช่วยให้การให้ทำได้ง่ายขึ้น แต่ในอีกด้านหนึ่งก็กลายเป็นช่องทางทำมาหากินของมิจฉาชีพไปพร้อมกัน ศูนย์ AOC 1441 พบว่า ปัจจุบันมีกลุ่มมิจฉาชีพแอบอ้างเป็นมูลนิธิ โรงพยาบาล หรือวัด รวมถึงอ้างกรณีผู้ป่วยฉุกเฉิน เด็กกำพร้า และสัตว์ที่ได้รับบาดเจ็บ เพื่อเปิดรับบริจาคผ่านช่องทางออนไลน์ โดยใช้ความสงสารและความตั้งใจดีของประชาชนเป็นเครื่องมือ เรื่องราวที่ถูกสร้างขึ้นมักสะเทือนใจ เช่น เด็กป่วยที่ต้องการเงินผ่าตัดด่วน ครอบครัวที่ประสบอุบัติเหตุและไม่มีเงินรักษา หรือการขอรับบริจาคช่วยเหลือผู้ประสบภัย
สิ่งที่ทำให้โพสต์เหล่านี้ได้ผลคือการออกแบบมาให้คนตัดสินใจเร็วกว่าที่จะคิด โดยโพสต์มักแนบรูปภาพที่ดูน่าเชื่อถือ พร้อมข้อความเร่งด่วน เช่น “ต้องผ่าตัดคืนนี้” “ขาดอีกเพียง 20,000 บาท” หรือ “ช่วยแชร์ด่วน” บางกรณีถึงขั้นสร้างเพจปลอมที่ใช้ชื่อคล้ายหน่วยงานจริง มีโลโก้และข้อมูลที่ดูเป็นทางการ แต่แนบบัญชีธนาคารส่วนตัวไว้รับโอนเงิน เมื่อความสงสารเข้ามาแทนที่การตรวจสอบ หลายคนจึงโอนเงินทันทีโดยไม่ได้ตรวจสอบแหล่งที่มาให้ชัดเจน
ตัวอย่างจริงที่ AOC นำมาเตือนคือกรณีหญิงรายหนึ่งพบโพสต์ขอรับบริจาคช่วยเหลือเด็กป่วยโรคหัวใจในกลุ่มเฟซบุ๊ก ทั้งภาพและเรื่องราวดูน่าเชื่อถือ มีผู้แชร์และเข้ามาคอมเมนต์ให้กำลังใจเป็นจำนวนมาก ด้วยความตั้งใจอยากช่วย เธอจึงโอนเงิน 5,000 บาทไปยังบัญชีที่ระบุไว้ ต่อมาเพจดังกล่าวได้ปิดหนี และเมื่อลองนำลิงก์หรือชื่อเพจไปค้นหาก็ไม่พบเพจจริงที่ตรงกัน จึงทราบว่าเป็นเพจปลอมที่นำภาพจากข่าวเก่ามาใช้ซ้ำ และไม่สามารถติดต่อผู้รับเงินได้อีก
กรณีนี้ชี้ให้เห็นว่าความน่าเชื่อถือที่เหยื่อมองเห็น อาจไม่ใช่หลักฐานของความจริง ยอดแชร์และคอมเมนต์ให้กำลังใจจำนวนมากทำให้โพสต์ดูเหมือนมีคนรับรอง แต่ไม่มีอะไรรับประกันว่าเป็นบุคคลจริงหรือเป็นผู้ที่สามารถตรวจสอบได้ ก่อนโอนเงิน ภาพที่สะเทือนใจอาจเป็นภาพจากข่าวเก่าที่ถูกหยิบมาใช้ซ้ำ ดังเช่นกรณีนี้ ซึ่ง AOC ระบุว่ากลโกงลักษณะดังกล่าวเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า โดยอาศัยน้ำใจของประชาชนเป็นเหยื่อล่อ
ข้อคิดสำคัญจึงเรียบง่ายแต่ทำได้จริง คือหยุดคิดสักนิดและตรวจสอบสักหน่อย ก่อนโอนควรตรวจสอบแหล่งที่มาให้ชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อปลายทางเป็นบัญชีส่วนตัว เพื่อให้บุญที่ตั้งใจทำไม่กลายเป็นเงินที่สูญเปล่า หากได้รับผลกระทบจากการหลอกลวง สามารถแจ้งระงับบัญชีธนาคารได้ที่ศูนย์ AOC 1441 ตลอด 24 ชั่วโมง ด้วยความปรารถนาดีจากกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
