กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข เผยข้อมูลโรคฝีดาษวานร (Mpox) หลังมีการเผยแพร่ข้อความและกระแสข่าวผ่านสื่อสังคมออนไลน์ โดยอ้างอิงจากโพสต์ของบุคลากรทางการแพทย์เกี่ยวกับการพบผู้ป่วยโรคฝีดาษวานรที่มีอาการแสดงเปลี่ยนไปจากเดิม เช่น มีลักษณะคล้ายฝีที่ก้น หรือมีอาการคล้ายทอนซิลอักเสบ รวมถึงตอบข้อกังวลของประชาชนเกี่ยวกับสายพันธุ์ที่กำลังแพร่ระบาด
นายแพทย์มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค กล่าวว่า จากข้อมูลขององค์การอนามัยโลกและการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยา โรคฝีดาษวานรสามารถแสดงอาการได้หลากหลาย ขึ้นอยู่กับตำแหน่งของรอยโรค โดยอาจพบผื่น ตุ่ม หรือแผลบริเวณผิวหนังและเยื่อบุต่าง ๆ เช่น อวัยวะเพศ ทวารหนัก ช่องปาก ใบหน้า แขน ขา รวมถึงบริเวณเยื่อบุอ่อน ร่วมกับอาการเจ็บบริเวณรอยโรค
ผู้ป่วยอาจมีอาการไข้ เจ็บคอ เจ็บบริเวณทวารหนัก หรือมีอาการอักเสบของเยื่อบุ ซึ่งอาจมีอาการคล้ายโรคติดเชื้อทางเดินหายใจหรือภาวะทอนซิลอักเสบ แม้ยังไม่พบผื่น ตุ่ม หรือแผลอย่างชัดเจน หรือพบเพียงเล็กน้อย แต่ถือเป็นข้อมูลสำคัญที่บุคลากรทางการแพทย์ต้องเพิ่มความสังเกตและซักประวัติอย่างครอบคลุม
จากการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาและการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการที่ผ่านมา พบสายพันธุ์ Clade IIb เป็นสายพันธุ์หลักที่ระบาด ซึ่งเป็นสายพันธุ์เดียวกับที่ระบาดทั่วโลกมาตั้งแต่ปี 2565 โดยในช่วงกลางปี 2569 เริ่มตรวจพบสายพันธุ์ Clade Ib เพิ่มมากขึ้นและกลายเป็นสายพันธุ์หลักในประเทศขณะนี้ หน่วยงานด้านสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องจึงร่วมเฝ้าระวังสายพันธุ์ Clade Ib อย่างต่อเนื่อง
สายพันธุ์ดังกล่าวมีอัตราการเสียชีวิตน้อยกว่าร้อยละ 0.5 แต่หากได้รับเชื้ออาจก่อให้เกิดอาการแสดงของโรคที่ชัดเจน โดยเฉพาะในผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ หรือผู้ที่มีโรคร่วมและไม่ได้เข้ารับการรักษาหรือรับประทานยาอย่างต่อเนื่อง อาจทำให้โรครุนแรงขึ้นหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ ทั้งนี้ กรมควบคุมโรคได้รับรายงานผู้ป่วยสายพันธุ์นี้แบบกระจายในจังหวัดใหญ่ จังหวัดที่เป็นแหล่งท่องเที่ยว หรือพื้นที่ที่มีประชากรหนาแน่น และยังพบประปรายตามแต่ละพื้นที่ โดยยังไม่พบสัญญาณการแพร่ระบาดของสายพันธุ์ Clade Ib เป็นวงกว้างภายในกลุ่มประชากร
ผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศชาย อายุระหว่าง 18–49 ปี โดยมีปัจจัยเสี่ยงจากพฤติกรรมที่เกี่ยวเนื่องกับเพศสัมพันธ์ การร่วมงานปาร์ตี้สังสรรค์กับผู้ป่วย หรือการอาศัยอยู่ร่วมบ้าน
ด้านนายแพทย์นิติ เหตานุรักษ์ รองอธิบดีกรมควบคุมโรค กล่าวว่า โรคฝีดาษวานรสามารถแพร่กระจายผ่านการสัมผัสใกล้ชิด (Direct and Close Contact) กับผู้ติดเชื้อ โดยเฉพาะการสัมผัสโดยตรงกับผื่น ตุ่มน้ำ ตุ่มหนอง หรือรอยโรคบริเวณผิวหนัง รวมถึงการสัมผัสแนบแน่นทางเพศสัมพันธ์ นอกจากนี้ อาจติดเชื้อจากการใช้เครื่องใช้ เช่น เสื้อผ้าหรือผ้าเช็ดตัวที่ปนเปื้อนสารคัดหลั่งของผู้ป่วย หรือการสัมผัสละอองฝอยจากการหายใจ (Respiratory droplets) ในกรณีที่อยู่ใกล้ชิดกันเป็นเวลานานมาก
สำหรับผู้ที่มีอาการสงสัยและอยู่ระหว่างรอเข้ารับการตรวจหรือรอผลตรวจ ควรแยกตัวจากผู้อื่น หลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดและการมีเพศสัมพันธ์ ปกคลุมรอยโรคให้มิดชิด ล้างมือด้วยสบู่หรือแอลกอฮอล์ 70% อย่างสม่ำเสมอ และสวมหน้ากากอนามัยที่กระชับใบหน้าตลอดเวลา
ทั้งนี้ ผู้ป่วยที่ได้รับการยืนยันว่าเป็นโรคฝีดาษวานรไม่จำเป็นต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลทุกราย แพทย์จะพิจารณาจากอาการ ความเสี่ยง และความพร้อมในการแยกตัวที่บ้าน โดยผู้ป่วยควรแยกตัว งดการเดินทาง แยกใช้ภาชนะและเครื่องใช้ส่วนตัว ทำความสะอาดเครื่องนุ่งห่มและสิ่งของเครื่องใช้ พร้อมปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด จนกว่ารอยโรคทั้งหมดจะหาย สะเก็ดหลุด และมีผิวหนังใหม่ปกคลุม รวมถึงรอยโรคบริเวณเยื่อบุหายแล้ว
กรมควบคุมโรคขอให้ผู้ที่มีความเสี่ยงหรือมีอาการสงสัยรีบไปพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและรักษาทันที พร้อมขอความร่วมมือทุกภาคส่วนไม่ตีตราหรือเลือกปฏิบัติต่อผู้ป่วย และเคารพความเป็นส่วนตัว เพื่อให้ทุกคนสามารถเข้าถึงบริการสุขภาพได้อย่างเท่าเทียม โดยโรคฝีดาษวานรไม่ได้ติดต่อได้ง่ายจากการดำรงชีวิตประจำวันทั่วไป แต่เกิดจากการสัมผัสใกล้ชิดแนบแน่นกับผู้ป่วยหรือรอยโรค ทั้งนี้ ประชาชนสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่สถานพยาบาลใกล้บ้าน หรือสายด่วนกรมควบคุมโรค โทร. 1422
