นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี กล่าวถ้อยแถลงในการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 แบบเต็มคณะ (Plenary Session) โดยระบุว่า ภายใต้วิกฤตความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ยังมีความท้าทายที่ลึกซึ้งยิ่งกว่า ซึ่งล้วนตอกย้ำถึงความจำเป็นที่อาเซียนต้องรักษาความเป็นเอกภาพ เสริมสร้างภูมิคุ้มกัน และตอบสนองต่อความต้องการของประชาชน จึงเสนอ 3 แนวทางสำคัญในการขับเคลื่อนอาเซียน ดังนี้
1. อาเซียนที่เป็นหนึ่งเดียว (United ASEAN) มุ่งส่งเสริมการบูรณาการระดับภูมิภาคและสร้างความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น โดยไทยยินดีต่อการลงนามกรอบความตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน (ASEAN Digital Economy Framework Agreement: DEFA) พร้อมเสนอให้เร่งขับเคลื่อนควบคู่กับความตกลงการค้าสินค้าของอาเซียนฉบับยกระดับ (ASEAN Trade in Goods Agreement: ATIGA) เพื่อเพิ่มการค้าภายในอาเซียนและสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่ ๆ
2. อาเซียนที่มีภูมิคุ้มกัน (Resilient ASEAN) จำเป็นต้องเสริมสร้างความร่วมมือให้เข้มแข็งยิ่งขึ้น โดยเฉพาะด้านพลังงาน ผ่านการต่อยอดโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียน (ASEAN Power Grid) และส่งเสริมการซื้อขายไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนระหว่างประเทศ เช่น พลังงานแสงอาทิตย์ โดยประเทศสมาชิกที่มีความพร้อมและสนใจสามารถเริ่มดำเนินการร่วมกันก่อนได้ เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวยและเป็นแรงขับเคลื่อนการบูรณาการระดับภูมิภาคในวงกว้าง
**นอกจากนี้ ท่ามกลางการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ด้านเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) อาเซียนควรพัฒนายุทธศาสตร์ AI ของตนเอง โดยยึดผลประโยชน์และลำดับความสำคัญของภูมิภาคเป็นหลัก เพื่อให้สามารถใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยี AI ได้อย่างเต็มศักยภาพ โดยไม่จำเป็นต้องเลือกข้าง
3. อาเซียนที่ยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง (People-centred ASEAN) ความร่วมมือของอาเซียนต้องมุ่งคุ้มครองความปลอดภัย สุขภาพ และความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชน โดยเฉพาะการเสริมสร้างความร่วมมือในการปราบปรามขบวนการหลอกลวงออนไลน์และอาชญากรรมทางไซเบอร์ ผ่านการต่อยอดข้อริเริ่มหุ้นส่วนระดับโลกเพื่อต่อต้านอาชญากรรมหลอกลวงทางอินเทอร์เน็ต (Global Partnership against Online Scams) เพื่อจัดตั้งเครือข่ายหน่วยงานหลักระดับชาติในภูมิภาค ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนข้อมูล เพิ่มประสิทธิภาพการประสานงานด้านการบังคับใช้กฎหมาย และสนับสนุนการปฏิบัติการร่วมกัน
นายกรัฐมนตรียังแสดงความยินดีต่อการบรรลุความตกลงจัดตั้งศูนย์อาเซียนว่าด้วยสาธารณสุขฉุกเฉินและโรคอุบัติใหม่ (ACPHEED) โดยไทยในฐานะหนึ่งในประเทศที่ตั้งของศูนย์ฯ ยืนยันความมุ่งมั่นในการเสริมสร้างขีดความสามารถของภูมิภาค เพื่อเตรียมพร้อมรับมือภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขในอนาคต
พร้อมเรียกร้องให้อาเซียนเพิ่มความพยายามร่วมกันในการป้องกันและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน โดยเฉพาะปัญหาหมอกควันข้ามแดนและมลพิษทางน้ำตั้งแต่ต้นทาง รวมถึงส่งเสริมการจัดการที่ดินและน้ำอย่างยั่งยืน โดยประเทศที่เกี่ยวข้องจะต้องดำเนินการและร่วมมือกันในทันที
นายกรัฐมนตรีกล่าวด้วยว่า การครบรอบ 60 ปีของอาเซียนในปีหน้าเป็นโอกาสสำคัญที่ประเทศสมาชิกจะร่วมกันทบทวนและยกระดับประสิทธิภาพการทำงาน เพื่อกำหนดทิศทางอนาคตของอาเซียน พร้อมแสดงความยินดีกับประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ต่อความสำเร็จในการดำรงตำแหน่งประธานอาเซียนครั้งนี้ และยืนยันว่าประเทศไทยสนับสนุนอย่างเต็มที่ในการเป็นเจ้าภาพของสิงคโปร์ในปีหน้า โดยมั่นใจว่าประเทศสมาชิกจะร่วมกันยกระดับการทำงานของอาเซียนให้ดียิ่งขึ้น
