(17 พ.ย. 69) เวลา 19.00 น. ตามเวลาท้องถิ่น ณ กรุงมะนิลา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย และนายโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา ร่วมลงนามแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างสหรัฐอเมริกาและราชอาณาจักรไทย หรือ Joint Statement on an Agreement Between the United States of America and the Kingdom of Thailand on Reciprocal Trade (ART) ก่อนการประชุมสุดยอดอาเซียน–สหรัฐฯ สมัยพิเศษ โดยนายกรัฐมนตรีไทยแสดงความยินดีที่ได้พบกับประธานาธิบดีสหรัฐฯ อีกครั้ง พร้อมยืนยันความมุ่งมั่นของไทยในการกระชับความสัมพันธ์ และความเป็นหุ้นส่วนที่มีมายาวนานระหว่างสองประเทศ โดยการบรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญของ ART ถือเป็นความคืบหน้าสำคัญที่จะช่วยสร้างความชัดเจนและความมั่นคงทางการค้า เพิ่มความเชื่อมั่นให้ภาคธุรกิจและนักลงทุน รวมทั้งเปิดโอกาสใหม่ด้านการค้าและการลงทุน เพื่อให้ประชาชนของทั้งสองประเทศได้รับประโยชน์ร่วมกัน
สหรัฐฯ เป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย โดยในปี 2568 ไทยส่งออกสินค้าไปยังสหรัฐฯ มูลค่า 2.37 ล้านล้านบาท ความคืบหน้าของการเจรจา ART จึงมีความสำคัญต่อการรักษาขีดความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทยและการจ้างงานในประเทศ โดยเฉพาะการสร้างความชัดเจนด้านอัตราภาษี ซึ่งจะช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถประเมินต้นทุน วางแผนการผลิต และบริหารคำสั่งซื้อจากลูกค้าในสหรัฐฯ ได้ดียิ่งขึ้น
การเจรจาครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงนโยบายภาษีนำเข้าของสหรัฐฯ ซึ่งส่งผลต่อประเทศคู่ค้าทั่วโลก โดยนายกรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรีมอบหมายให้ นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เป็นผู้นำการเจรจาฝ่ายไทย ทำงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในนาม “ทีมไทยแลนด์” ตลอดกระบวนการเจรจา ทั้งนี้ทีมไทยแลนด์ได้หารือกับภาครัฐ ภาคเอกชน และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากทุกภาคส่วน เพื่อนำข้อเสนอและข้อกังวลมาประกอบการกำหนดท่าทีของไทย และหาข้อสรุปที่คำนึงถึงผลประโยชน์ของประเทศและผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย
การบรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญของ ART มีความสำคัญต่อประเทศไทย โดยเฉพาะการลดความไม่แน่นอนจากมาตรการทางการค้าของสหรัฐฯ และรักษาตลาดสหรัฐฯ ซึ่งเป็นตลาดส่งออกอันดับหนึ่งของไทยและความคืบหน้าครั้งนี้ยังช่วยเพิ่มโอกาสให้สินค้าไทยได้รับอัตราภาษีที่สามารถแข่งขันได้ในระดับใกล้เคียงกับประเทศคู่แข่งในภูมิภาค ทำให้ผู้ส่งออกและนักลงทุนสามารถประเมินต้นทุน วางแผนการผลิต การส่งออกและการลงทุนได้ด้วยความชัดเจนมากขึ้น
ขณะเดียวกัน ยังเปิดโอกาสให้ไทยและสหรัฐฯ ขยายความร่วมมือด้านการค้า การลงทุน เทคโนโลยี นวัตกรรม และการอำนวยความสะดวกทางการค้า เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของไทย สร้างโอกาสใหม่ให้ผู้ประกอบการ และต่อยอดประโยชน์ทางเศรษฐกิจในระยะยาว
นางศุภจี กล่าวว่า การที่ทั้งสองประเทศสามารถบรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญของการเจรจาได้ ถือเป็นสัญญาณเชิงบวกต่อภาคธุรกิจและนักลงทุน โดยเฉพาะเมื่อสหรัฐฯ เป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย ที่มีความสำคัญต่อทั้งเศรษฐกิจและการจ้างงานในประเทศ ความคืบหน้าในครั้งนี้จึงเป็นอีกก้าวสำคัญในการรักษาตลาดส่งออกหลักของไทย โดยเฉพาะการสร้างความชัดเจนด้านอัตราภาษีให้อยู่ในระดับที่สามารถแข่งขันกับประเทศคู่ค้าอื่นๆ ได้ ซึ่งจะช่วยให้ผู้ประกอบการวางแผนการค้าและการลงทุนได้อย่างมั่นใจมากขึ้น และส่งเสริมบรรยากาศการค้าและการลงทุนระหว่างสองประเทศในระยะยาว
การลงนามแถลงการณ์ร่วมครั้งนี้นับเป็นอีกก้าวสำคัญของความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างไทยกับสหรัฐฯ ซึ่งมีความร่วมมือกันมาอย่างยาวนาน ทั้งภายใต้สนธิสัญญาทางไมตรีและความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างไทยและสหรัฐฯ พ.ศ. 2509 และกรอบความตกลงว่าด้วยการค้าและการลงทุนระหว่างไทยและสหรัฐฯ พ.ศ. 2545
ขณะเดียวกัน ความคืบหน้าของการเจรจา ART ยังมีความสำคัญท่ามกลางความไม่แน่นอนของนโยบายการค้าสหรัฐฯ ภายหลังการเลือกตั้งกลางเทอม (Midterm Elections) เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งพรรคเดโมแครตได้รับเสียงข้างมากในสภาคองเกรสทั้งสองสภา โดยสภาชุดใหม่จะเริ่มปฏิบัติหน้าที่ในเดือนมกราคม 2570 ขณะที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ยังคงมีอำนาจดำเนินนโยบายการค้าและมาตรการภาษีภายใต้กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
นอกจากนี้ สหรัฐฯ ยังอยู่ระหว่างกระบวนการไต่สวนตามมาตรา 301 (Section 301) ในประเด็นกำลังการผลิตส่วนเกินเชิงโครงสร้าง (Structural Excess Capacity) ซึ่งครอบคลุมประเทศไทยและประเทศคู่ค้าสำคัญในอาเซียน และอาจนำไปสู่มาตรการทางการค้าเพิ่มเติมในอนาคต ซึ่งยังอยู่ในอำนาจบริหารของผู้นำสหรัฐ ดังนั้นการผลักดันความคืบหน้าในครั้งนี้จึงมีความสำคัญต่อการสร้างความชัดเจนด้านการค้า รักษาความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทยในตลาดสหรัฐฯ และลดความเสี่ยงที่ผู้ประกอบการไทยจะเสียเปรียบประเทศคู่แข่งในภูมิภาค
การลงนาม Joint Statement ครั้งนี้ เป็นการยืนยันอย่างเป็นทางการจากผู้นำทั้งสองประเทศว่า การเจรจาในสาระสำคัญของ ART ได้ข้อสรุปร่วมกันแล้ว แต่ยังไม่ใช่การลงนามความตกลง ART ฉบับสมบูรณ์ โดยในขั้นตอนต่อไป ไทยและสหรัฐฯ จะต้องจัดทำและตรวจสอบรายละเอียดทางกฎหมายให้ครบถ้วนและชัดเจน ก่อนลงนามความตกลง ART ฉบับสมบูรณ์ จากนั้นจึงดำเนินการตามกระบวนการกฎหมายภายในของแต่ละประเทศ
สำหรับขั้นตอนต่อไป ไทยและสหรัฐฯ จะร่วมกันขัดเกลาถ้อยคำทางกฎหมายของร่างความตกลงให้มีความชัดเจนและสมบูรณ์ ก่อนที่ฝ่ายไทยจะเสนอร่างความตกลงต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบในการลงนามอย่างเป็นทางการ จากนั้นจะเปิดรับฟังความคิดเห็นและนำผลการรับฟังไปประกอบการเสนอความตกลงต่อรัฐสภา ทั้งนี้ ความตกลง ART จะมีผลใช้บังคับเมื่อทั้งสองฝ่ายดำเนินกระบวนการที่เกี่ยวข้องครบถ้วนแล้ว
การลงนามครั้งนี้จึงถือเป็นก้าวสำคัญของความร่วมมือทางเศรษฐกิจไทย–สหรัฐฯ ในการสร้างความชัดเจนทางการค้า รักษาโอกาสของสินค้าไทยในตลาดสหรัฐฯ เพิ่มความเชื่อมั่นให้ภาคธุรกิจ และสร้างโอกาสด้านการค้าและการลงทุนบนพื้นฐานของผลประโยชน์ร่วมกันของทั้งสองประเทศ








