รู้หรือไม่ว่า… ในผืนป่าภาคใต้ของไทย มีกล้วยไม้ดินขนาดเล็กที่ไม่มีใบ และดำรงชีวิตอยู่ได้ด้วยการพึ่งพาราเพียงอย่างเดียวซ่อนตัวอยู่ กล้วยไม้ชนิดนี้มีชื่อว่า “เอื้องกลีบติดควีนส์แลนด์” (Gastrodia queenslandica Dockrill) พรรณไม้จิ๋วที่สร้างความตื่นเต้นให้กับวงการพฤกษศาสตร์ เพราะนี่คือ การบันทึกภาพและรวบรวมตัวอย่างเพื่อรายงานการพบในทวีปเอเชียเป็นครั้งแรก ทั้งที่สิงคโปร์และไทย
ย้อนกลับไปในปี 1962 มีการเก็บตัวอย่างกล้วยไม้ชนิดนี้ครั้งแรกที่รัฐควีนส์แลนด์ ประเทศออสเตรเลีย ก่อนจะได้รับการประกาศเป็นชนิดใหม่ของโลกในปี 1964 ซึ่งใครจะคิดว่าอีกหลายทศวรรษต่อมา เราจะพบมันข้ามซีกโลกมาถึงจังหวัดตรัง
ในบ้านเรา ความตื่นเต้นนี้เริ่มขึ้นเมื่อเดือนเมษายน 2017 เมื่อนายประสงค์ โพธิ์เอี่ยม อดีตเจ้าหน้าที่สวนพฤกษศาสตร์ทุ่งค่าย ได้สังเกตเห็นกล้วยไม้ดินหน้าตาแปลกประหลาด จึงได้ถ่ายภาพและเก็บตัวอย่างส่งมายังหอพรรณไม้ (BKF) เพื่อตรวจสอบ
เรื่องราวนี้ไม่ได้หยุดอยู่แค่ในไทย เพราะ ดร.สมราน สุดดี ที่ปรึกษาด้านพฤกษศาสตร์ฯ (กรมอุทยานแห่งชาติฯ) ได้จับมือกับทีมนักพฤกษศาสตร์จากสวนพฤกษศาสตร์สิงคโปร์ (Singapore Botanic Gardens) ร่วมกันวิจัยและตรวจสอบข้อมูล จนแน่ชัดว่ากล้วยไม้ที่พบที่เขามูกิตติมะฮ์ในสิงคโปร์และที่ทุ่งค่ายในไทย คือชนิดเดียวกันกับที่พบในออสเตรเลีย
.
ความสำเร็จนี้ถูกตีพิมพ์ลงในวารสารวิชาการระดับโลกอย่าง Gardens’ Bulletin Singapore (ฉบับที่ 77 ปี 2025) เพื่อยืนยันว่าเอเชียคือ บ้านอีกหลังของกล้วยไม้หายากชนิดนี้
การที่พบกล้วยไม้ชนิดนี้ในสวนพฤกษศาสตร์ทุ่งค่าย จ.ตรัง ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นเพราะที่นี่คือ ศูนย์รวมของสังคมพืชที่หลากหลายและสมบูรณ์ จนกลายเป็นเขตรักษาทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญและเป็นห้องเรียนพฤกษศาสตร์ที่มีชีวิตสำหรับคนไทยทุกคน
