กระทุ่มนา ไม้ป่าทรงคุณค่า สรรพคุณทางยาเด่น สมุนไพรคู่ท้องทุ่งและผืนป่าไทย

กระทุ่มนา Mitragyna diversifolia (Wall. ex G.Don) Havil. Rubiaceae ไม้ต้น สูง 8–15 เมตร หูใบรูปขอบขนาน ยาว 1–1.5 เซนติเมตร. มีสันกลาง ใบรูปไข่หรือรูปรี ยาว 5–16 เซนติเมตร มีตุ่มใบเป็นขน เส้นแขนงใบเรียงจรดกันก้านใบยาว 1–2 เซนติเมตร ช่อดอกเส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5–2 เซนติเมตร มีขน ใบประดับย่อยรูปเส้นด้าย ยาว 2–3 มิลลิเมตร หลอดกลีบเลี้ยงยาวประมาณ 1.5 มิลลิเมตร ปลายจักตื้นๆหลอดกลีบดอกยาว 3–4 มิลลิเมตร กลีบรูปสามเหลี่ยม ยาว 2.5–3.5 มิลลิเมตร โคนด้านในมีขนก้านชูอับเรณูสั้น อับเรณูยาวประมาณ 2 มิลลิเมตร รังไข่เกลี้ยง ก้านและยอดเกสรเพศเมียยาว 6–7 มิลลิเมตร ช่อผลเส้นผ่านศูนย์กลาง 1.3–1.8 ซม. ผลย่อยรูปไข่ ยาวประมาณ 5 มิลลิเมตร

พบที่จีนตอนใต้ พม่า ภูมิภาคอินโดจีน คาบสมุทรมลายู ชวา และฟิลิปปินส์ ขึ้นตามป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง และทุ่งนา ความสูงถึงประมาณ 400 เมตร

ชื่อพ้อง Nauclea diversifoliaWall. ex G.Don ชื่ออื่น กระท่อมขี้หมู, ตุ้มแซะ, ตุ้มน้อย, ตุ้มน้ำ (ภาคเหนือ); กระทุ่มดง (กาญจนบุรี);กระทุ่มนา, กระทุ่มน้ำ (ภาคกลาง); กาตูม (เขมร-ปราจีนบุรี); ตำ (ส่วย-สุรินทร์); ถ่มพาย (เลย); ท่อมขี้หมู (สงขลา); ท่อมนา (สุราษฎร์ธานี); โทมน้อย (เพชรบูรณ์)