นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ลงพื้นที่จังหวัดสมุทรสาคร เพื่อติดตามความคืบหน้าการจัดตั้ง “ล้งชุมชนมะพร้าวน้ำหอม” ณ สหกรณ์การเกษตรบ้านแพ้ว จำกัด นางศุภจี กล่าวว่า การลงพื้นที่ครั้งนี้ต้องการมารับฟังปัญหาและความต้องการของเกษตรกรและผู้ประกอบการโดยตรง เพื่อให้การแก้ไขปัญหามะพร้าวน้ำหอมเป็นระบบและตรงจุด เนื่องจากปัญหาที่เกิดขึ้นมีความซับซ้อนและสะสมมานาน ทั้งเรื่องผลผลิตที่เพิ่มขึ้น ราคาที่ผันผวน การบริหารจัดการล้ง การตลาด และการแปรรูป จึงต้องบูรณาการหลายหน่วยงานตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ การจัดตั้งล้งชุมชนจึงเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญที่จะช่วยเพิ่มอำนาจต่อรองให้เกษตรกร
ในช่วงปลายปีที่ผ่านมา มะพร้าวน้ำหอมมีผลผลิตเพิ่มขึ้นมากจากหลายปัจจัย ทั้งสภาพภูมิอากาศและพื้นที่ปลูกที่เพิ่มขึ้น ส่งผลให้ช่วงที่ผลผลิตออกมาก ราคามะพร้าวน้ำหอมเคยลดลงเหลือเพียงลูกละ 2–3 บาท ซึ่งเป็นระดับที่เกษตรกรไม่สามารถรับได้ กระทรวงพาณิชย์จึงเร่งดำเนินมาตรการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า ทั้งการดูดซับผลผลิต การเชื่อมโยงตลาด และการตรวจสอบการประกอบธุรกิจของผู้รวบรวมและผู้ประกอบการที่อาจดำเนินการไม่ถูกต้อง สำหรับสถานการณ์ปัจจุบัน ราคามะพร้าวน้ำหอมเริ่มปรับตัวดีขึ้น โดยข้อมูล ณ วันที่ 14 สิงหาคม 2569 ราคาที่เกษตรกรได้รับหน้าสวนอยู่ที่ประมาณ 9.00–10.50 บาทต่อลูก และราคาล้งรับซื้ออยู่ที่ประมาณ 10.50–12 บาทต่อลูก ซึ่งถือว่าอยู่ในระดับที่พอรับได้ แต่ยังไม่ใช่ระดับราคาที่ดีที่สุด กระทรวงพาณิชย์จะเร่งดูแลไม่ให้ราคาปรับตัวลดลงรุนแรงในช่วงที่ผลผลิตออกสู่ตลาดมาก
จากการคาดการณ์ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์พบว่า ปี 2569 ประเทศไทยจะมีผลผลิตมะพร้าวน้ำหอมประมาณ 475 ล้านลูก เพิ่มขึ้นร้อยละ 13 จากปี 2568 ที่มีประมาณ 420 ล้านลูก โดยในช่วงผลผลิตออกมากระหว่างเดือนสิงหาคม–พฤศจิกายน อาจมีผลผลิตสูงถึงประมาณ 1.7–2 ล้านลูกต่อวัน ขณะที่ในพื้นที่บ้านแพ้วและพื้นที่โดยรอบ เมื่อเข้าสู่ช่วงผลผลิตสูงอาจมีผลผลิตออกสู่ตลาดประมาณ 400,000 ลูกต่อวัน จึงจำเป็นต้องวางแผนบริหารจัดการตลาดล่วงหน้า ทั้งระยะเร่งด่วนและระยะกลาง–ระยะยาว โดยระยะเร่งด่วน กรมการค้าภายในจะเร่งเชื่อมโยงและกระจายมะพร้าวน้ำหอมจากแหล่งผลิตไปยังตลาดปลายทางนอกพื้นที่ ผ่านห้างสรรพสินค้า ศูนย์การค้า อาคารสำนักงาน สถานที่ราชการ รวมถึงโครงการ “ไทยช่วยไทย” เพื่อเพิ่มการบริโภคภายในประเทศและดูดซับผลผลิตในช่วงที่ออกสู่ตลาดมาก ซึ่งพาณิชย์จังหวัดจะติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด หากพื้นที่ใดมีผลผลิตเพิ่มสูงขึ้นจะเร่งเข้าไปบริหารจัดการทันที โดยมีองค์การคลังสินค้า (อคส.) ร่วมสนับสนุนการดูดซับผลผลิต ส่วนด้านตลาดต่างประเทศ กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ จะเร่งหาตลาดใหม่เพิ่มเติม เพื่อลดการพึ่งพาตลาดใดตลาดหนึ่ง โดยเฉพาะการขยายตลาดไปยังภูมิภาคตะวันออกกลาง ยุโรป และตลาดที่มีศักยภาพ ทั้งมะพร้าวน้ำหอมสดและผลิตภัณฑ์แปรรูป และผลักดันให้สินค้าเป็นไปตามมาตรฐานที่ตลาดต่างประเทศต้องการ
การแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้าง กระทรวงพาณิชย์ได้เดินหน้าจัดตั้ง “ล้งชุมชนมะพร้าวน้ำหอม” เพื่อเป็นทางเลือกให้เกษตรกรในการรวบรวม คัดแยก แปรรูป และกระจายผลผลิต รวมทั้งสร้างอำนาจต่อรองด้านราคา ลดการพึ่งพาพ่อค้าคนกลาง และเพิ่มส่วนแบ่งรายได้กลับคืนสู่เกษตรกรและชุมชน โดยเดิมตั้งเป้าหมายจัดตั้งอย่างน้อย 10 แห่งภายในปี 2569 แต่ปัจจุบันมีวิสาหกิจชุมชน กลุ่มเกษตรกร และผู้สนใจสมัครเข้าร่วมแล้ว 12 ราย ใน 6 จังหวัด ได้แก่ นครปฐม 1 ราย ราชบุรี 6 ราย สมุทรสาคร 1 ราย สมุทรสงคราม 2 ราย ฉะเชิงเทรา 1 ราย และสงขลา 1 ราย แต่ด้วยล้งชุมชนแต่ละแห่งมีความพร้อมแตกต่างกัน บางกลุ่มมีความพร้อมด้านตลาดและต้องการการสนับสนุนตลาดต่างประเทศ ขณะที่บางกลุ่มต้องการยกระดับมาตรฐาน เช่น GAP หรือมาตรฐานด้านความปลอดภัยอาหาร และบางกลุ่มต้องการเครื่องมือและอุปกรณ์ เช่น สายพาน เครื่องคว้าน เครื่องผ่ามะพร้าว โต๊ะสแตนเลส ห้องเย็น หรือห้องแพ็กสินค้า จึงจะใช้แนวทางสนับสนุนตามระดับความพร้อม สำหรับสหกรณ์การเกษตรบ้านแพ้ว จำกัด ซึ่งเป็นพื้นที่เป้าหมายในการจัดตั้งล้งชุมชน มีความพร้อมด้านสถานที่ แต่ยังต้องการการสนับสนุนด้านสายพานลำเลียงและคัดแยก เครื่องปอกเปลือก เครื่องเจาะน้ำมะพร้าว เทคโนโลยีการแปรรูป ช่องทางการตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศ และเงินทุน โดยกระทรวงพาณิชย์จะประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้ามาสนับสนุน เพื่อให้สามารถจัดตั้งและดำเนินงานได้โดยเร็ว ก่อนเข้าสู่ช่วงที่ผลผลิตออกสู่ตลาดจำนวนมาก นอกจากนี้ยังเดินหน้าจัดระเบียบธุรกิจล้งและตรวจสอบการประกอบธุรกิจที่ไม่ถูกต้อง โดยกรมพัฒนาธุรกิจการค้าร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรวจสอบผู้ประกอบธุรกิจในพื้นที่ รวมถึงกรณีที่อาจมีการใช้คนไทยเป็นนอมินี การกดราคารับซื้อ และการแปรรูปมะพร้าวน้ำหอมที่ไม่เป็นไปตามกฎหมาย ซึ่งที่ผ่านมาได้พบผู้ประกอบการที่มีประเด็นต้องตรวจสอบและส่งต่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการตามกฎหมายแล้ว
สำหรับประโยชน์ของมะพร้าวน้ำหอมไม่ควรสร้างรายได้เฉพาะจากการขายผลสดหรือน้ำมะพร้าวเท่านั้น แต่ควรนำทุกส่วนของมะพร้าวมาใช้ประโยชน์ ทั้งเนื้อ เปลือก กะลา และกากมะพร้าว เพื่อสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่และเพิ่มรายได้ให้เกษตรกร โดยจะประสานความร่วมมือกับกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และหน่วยงานวิจัย เพื่อพัฒนาต่อยอดเป็นต้นแบบการแปรรูปและเศรษฐกิจ BCG และให้ล้งชุมชนเป็นกลไกสำคัญในการเพิ่มมูลค่าและกระจายรายได้กลับสู่ชุมชน ส่วนด้านการสร้างมูลค่าเพิ่มด้วยทรัพย์สินทางปัญญา กรมทรัพย์สินทางปัญญา จะเข้ามาสนับสนุนการใช้สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) เพื่อสร้างความแตกต่างและเพิ่มมูลค่าให้กับมะพร้าวน้ำหอม โดยมะพร้าวน้ำหอมบ้านแพ้วได้รับการขึ้นทะเบียน GI แล้ว และจะเดินหน้าสนับสนุนเกษตรกรในพื้นที่ให้สามารถใช้ประโยชน์จาก GI ได้อย่างเต็มที่
นางศุภจี ย้ำว่า การแก้ไขปัญหามะพร้าวน้ำหอมจำเป็นต้องทำอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่ต้นทางที่ต้องยกระดับพันธุ์ การดูแลสวน ลดต้นทุนปุ๋ยและยา ยกระดับคุณภาพผลผลิต ไปจนถึงการรวบรวม การคัดแยก การแปรรูป มาตรฐาน การตลาด และการส่งออก โดยกระทรวงพาณิชย์เพียงกระทรวงเดียวไม่สามารถแก้ไขได้ทั้งหมด จึงต้องร่วมมือกับ ทุกหน่วยงาน ทั้งกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ หน่วยงานวิจัย มหาวิทยาลัย และภาคเอกชน เนื่องจากปัญหาที่เกิดขึ้นสะสมมานานหลายปี และมีหลายมิติ สิ่งที่จะทำต้องทำอย่างเต็มที่และเต็มกำลัง แต่ก็ต้องใช้เวลา สิ่งสำคัญคือต้องทำงานอย่างเป็นระบบและบูรณาการ เพื่อให้ชีวิตและรายได้ของพี่น้องเกษตรกรดีขึ้นและจะทำต่อไป เพื่อพี่น้องชาวสมุทรสาครและบ้านแพ้ว
