นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม เปิดเผยว่า กระทรวงอุตสาหกรรมยกระดับการตรวจสอบ กำกับ และบังคับใช้กฎหมายกับโรงงานลำดับที่ 105 และ 106 ซึ่งเกี่ยวข้องกับการจัดการสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้ว และการนำผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่ไม่ใช้แล้วกลับมาใช้ใหม่ โดยตั้งเป้าตรวจสอบทั่วประเทศ 3,049 โรงงาน จากโรงงานทั่วประเทศกว่า 70,000 แห่ง เนื่องจากเป็นกลุ่มกิจการที่มีเสียงร้องเรียนเกี่ยวกับการลักลอบกระทำผิดกฎหมาย ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของประชาชนและสิ่งแวดล้อม
สำหรับผลการดำเนินงานระหว่างวันที่ 2-9 พฤศจิกายน 2569 ตรวจสอบแล้ว 752 โรงงาน คิดเป็น 25% ของเป้าหมาย คงเหลือ 2,297 แห่ง พบโรงงานไม่ปฏิบัติตาม พ.ร.บ.โรงงาน 375 แห่ง และมีคำสั่งทางปกครองรวม 470 คำสั่ง แบ่งเป็นคำสั่งตามมาตรา 35 (4) จำนวน 110 คำสั่ง มาตรา 37 จำนวน 338 คำสั่ง และมาตรา 39 จำนวน 9 คำสั่ง
ในพื้นที่ 5 จังหวัดนำร่อง ได้แก่ ปราจีนบุรี ชลบุรี ฉะเชิงเทรา ระยอง และสมุทรปราการ ตรวจแล้ว 380 โรงงาน จากเป้าหมาย 1,494 แห่ง พบไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย 296 แห่ง และมีคำสั่งทางปกครอง 376 คำสั่ง ส่วนพื้นที่ 71 จังหวัดและกรุงเทพมหานคร ตรวจแล้ว 372 โรงงาน จากเป้าหมาย 1,555 แห่ง พบไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย 79 โรงงาน และมีคำสั่งทางปกครอง 94 คำสั่ง
นอกจากนี้ ยังมุ่งตรวจโรงงาน E-waste หรือโรงงานจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งมีเป้าหมายทั่วประเทศ 350 โรงงาน ตรวจแล้ว 42 แห่ง คิดเป็น 12% โดยพื้นที่ 5 จังหวัดนำร่องตรวจแล้ว 33 โรงงาน และมีคำสั่งตามมาตรา 37 จำนวน 24 คำสั่ง ขณะที่พื้นที่ 71 จังหวัดและกรุงเทพมหานคร ตรวจแล้ว 9 โรงงาน มีคำสั่งตามมาตรา 37 อีก 1 คำสั่ง
การตรวจครั้งนี้มุ่งจัดการโรงงานที่มีปัญหาและมีความเสี่ยง ไม่ใช่เพียงตรวจสอบเพื่อรวบรวมข้อมูล แต่ต้องบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง โดยได้รับรายงานจากนายภาสกร ชัยรัตน์ ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม นายพรยศ กลั่นกรอง อธิบดีกรมโรงงานอุตสาหกรรม และนายเดชา จาตุธนานันท์ หัวหน้าผู้ตรวจราชการกระทรวงอุตสาหกรรม ในฐานะหัวหน้าชุดปฏิบัติการ
ผลการตรวจพบโรงงานรวม 9 แห่งเข้าข่ายต้องดำเนินการตามมาตรา 39 แห่ง พ.ร.บ.โรงงาน แบ่งเป็นโรงงานที่ถูกสั่งปิดและเสนอเพิกถอนใบอนุญาต รง.4 จำนวน 1 แห่ง และโรงงานที่ถูกสั่งหยุดประกอบกิจการ 8 แห่ง ดังนี้
โรงงานที่ถูกสั่งปิดและเสนอเพิกถอนใบอนุญาต 1 แห่ง
โรงงานหมายเลข 1 ตั้งอยู่ในพื้นที่ จ.ฉะเชิงเทรา เป็นโรงงานหลอมอะลูมิเนียม ถูกสั่งหยุดตามมาตรา 39 แต่ยังพบร่องรอยการเปิดเตาหลอมและทำลายอุปกรณ์ของเจ้าหน้าที่ที่ใช้ตีตราผูกมัดเครื่องจักร รวมถึงป้ายคำสั่งตามมาตรา 39 และ 40 จึงเสนอเพิกถอนใบอนุญาต รง.4 ฐานฝ่าฝืนคำสั่งทางราชการอย่างร้ายแรง
โรงงานที่ถูกสั่งหยุดประกอบกิจการ 8 แห่ง
โรงงานหมายเลข 2 ตั้งอยู่ในพื้นที่ จ.ปราจีนบุรี เป็นโรงงานจัดการวัสดุไม่ใช้แล้วและนำกลับมาใช้ใหม่ พบลักลอบรับของเสียอันตราย เช่น ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์และตะกรันโลหะโดยไม่ได้รับอนุญาต จึงสั่งหยุดกิจการชั่วคราว พร้อมตรวจคุณภาพน้ำและให้ย้ายกากของเสียเข้าอาคาร
โรงงานหมายเลข 3 ตั้งอยู่ในพื้นที่ จ.ปราจีนบุรี (โรงงานลำดับ 53(1)) พบติดตั้งเครื่องล้างและแยกเศษพลาสติกปนเปื้อนขนาด 350 แรงม้าโดยไม่ได้รับอนุญาต ระบายน้ำเสียโดยไม่ผ่านการบำบัด ระบบบำบัดอากาศชำรุด และไม่มีระบบแจ้งเตือนไฟไหม้ จึงสั่งหยุดกิจการชั่วคราว
โรงงานหมายเลข 4 ตั้งอยู่ในพื้นที่ จ.ปราจีนบุรี เป็นผู้ประกอบการบุคคลธรรมดาที่เลิกกิจการตั้งแต่ปี 2553 และไม่พบเครื่องจักรหรือคนงาน แต่ยังมีข้อมูลแจ้งขนส่งกากอุตสาหกรรมผ่านระบบ กอ.2 ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2566 จึงสั่งหยุดกิจการและแจ้งความดำเนินคดีฐานสำแดงข้อมูลเท็จที่ สภ.กบินทร์บุรี
โรงงานหมายเลข 5 ตั้งอยู่ในพื้นที่ จ.ระยอง เป็นโรงงานจัดการของเสีย พบถังเคมีขนาด 200 ลิตรเต็มพื้นที่จัดเก็บ เครื่องจักร 268 แรงม้าชำรุด แต่ยังแจ้งรับของเสียอันตรายผ่านระบบ กอ.2 จำนวน 112 ครั้ง รวม 321.77 ตัน จึงสั่งหยุดกิจการและระงับการรับสิ่งปฏิกูลผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์
โรงงานหมายเลข 6 ตั้งอยู่ในพื้นที่ จ.ระยอง เป็นโรงงานจัดเก็บตะกรันเหล็ก พบกองตะกรันบนลานดินโดยไม่มีระบบป้องกันการปนเปื้อน ขุดบ่อรองรับน้ำฝนนอกเขตอนุญาต 2 บ่อ และปล่อยน้ำฝนปนเปื้อนไหลล้นสู่พื้นที่ข้างเคียง จึงสั่งหยุดกิจการและระงับการรับสิ่งปฏิกูลผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์
โรงงานหมายเลข 7 ตั้งอยู่ในพื้นที่ จ.สมุทรปราการ ผู้ประกอบการผลิตผลิตภัณฑ์พลาสติกไม่ตรงตามใบอนุญาต ไม่เดินระบบบำบัดน้ำเสียและอากาศ ไม่มีระบบป้องกันอัคคีภัย และรายงาน กอ.6 ไม่ตรงกับสภาพความเป็นจริง จึงสั่งหยุดกิจการ
โรงงานหมายเลข 8 ตั้งอยู่ในพื้นที่ จ.สมุทรปราการ เป็นโรงงานรีไซเคิลโลหะและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ พบระบบบำบัดอากาศชำรุด เพิ่มเครื่องจักรโดยไม่แจ้งตามมาตรา 19 ฝ่าฝืนเงื่อนไขการจัดเก็บของเสียอันตราย ไม่ตรวจรับรองระบบไฟฟ้า และอาคารชำรุดกระทบต่อความปลอดภัย จึงสั่งหยุดกิจการ
โรงงานหมายเลข 9 ตั้งอยู่ในพื้นที่ จ.สมุทรปราการ เป็นโรงงานรีไซเคิล พบลักลอบปล่อยน้ำเสียจากการผลิตออกนอกโรงงานโดยไม่บำบัด ไม่มีระบบบำบัดน้ำเสีย และจัดเก็บสารเคมีและกากของเสียกลางแจ้งโดยไม่มีคันดินป้องกันการรั่วซึม จึงสั่งหยุดกิจการ
หลังจากนี้ชุดปฏิบัติการจะติดตามโรงงานที่ถูกแจ้งให้ปฏิบัติตามกฎหมาย หรือถูกสั่งระงับการกระทำหรือให้แก้ไขปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง ส่วนของกลางที่ตรวจยึดได้จะดำเนินการตามกฎหมาย ทั้งการผูกมัดอุปกรณ์ ปิดประกาศห้ามใช้ ยึดหรืออายัด รวมถึงสั่งให้นำกากของเสียไปบำบัดหรือกำจัดให้ถูกต้อง พร้อมนำผลการตรวจครั้งนี้มาวิเคราะห์เพื่อปรับปรุงกระบวนการตรวจสอบ กำกับ และบังคับใช้กฎหมายให้เด็ดขาดและมีประสิทธิภาพมากขึ้น
สำหรับแผนตรวจระยะต่อไป จะขยายไปยังกลุ่ม B อีก 5 จังหวัด ได้แก่ นครปฐม ปทุมธานี สมุทรสาคร สระบุรี และพระนครศรีอยุธยา โดยปรับเป็นการตรวจแบบมุ่งเป้ารายจังหวัด สนธิกำลังชุดปฏิบัติการทั้ง 50 ทีม เพื่อให้การตรวจสอบรวดเร็วและครอบคลุม พร้อมขอความร่วมมือประชาชนช่วยเป็นหูเป็นตา หากพบโรงงานมีพฤติการณ์ผิดปกติหรือสงสัยว่าประกอบกิจการผิดกฎหมาย สามารถแจ้งได้ที่สายด่วนกระทรวงอุตสาหกรรม 1564 ตลอด 24 ชั่วโมง
ขอเตือนผู้ที่คิดจะกระทำผิดกฎหมายว่า ก่อนหน้านี้อาจคิดว่าหากฝ่าฝืนกฎหมายของกรมโรงงานอุตสาหกรรม ก็จะถูกดำเนินคดีตามกรอบของกรมโรงงานฯ ไม่ว่าจะเป็นการถูกปรับหรือสั่งหยุดกิจการ แต่ขณะนี้นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย สั่งบูรณาการการทำงานร่วมกับทุกกระทรวง ดังนั้น นอกจากการดำเนินคดีตามกฎหมายของกรมโรงงานฯ แล้ว กระทรวงมหาดไทยจะตรวจสอบบัญชีผู้ถือหุ้น และสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) จะตรวจสอบเส้นทางการเงิน หากเข้าข่ายก็อาจถูกยึดทรัพย์เจ้าของกิจการ ขณะเดียวกันได้ประสานกระทรวงพาณิชย์ตรวจสอบผู้ถือหุ้นและบัญชีบริษัท ซึ่งอาจถูกขึ้นบัญชีดำ ไม่ให้เข้ามาถือหุ้นในบริษัทที่ประกอบกิจการในประเทศไทยได้ต่อไป
กฎหมายในประเทศไทยขณะนี้ไม่ได้จำกัดการลงโทษเฉพาะกฎหมายของกระทรวงอุตสาหกรรมเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมการดำเนินการของกระทรวงมหาดไทย กระทรวงการคลัง กระทรวงพาณิชย์ และ ปปง. จึงขอให้ผู้ที่คิดหรือกำลังกระทำผิดกฎหมายหยุดการกระทำดังกล่าว พร้อมให้กำลังใจโรงงานที่ดำเนินกิจการอย่างถูกต้อง
ผู้สื่อข่าวถามถึงความกังวลว่าแผนดึงจังหวัดปราจีนบุรีเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) จะถูกต่อต้านหรือไม่ เนื่องจากประชาชนยังกังวลเรื่องขยะพิษ นายวราวุธกล่าวว่า เรื่องนี้ต้องหารือกับเลขาธิการคณะกรรมการเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือเลขาธิการ EEC เพื่อหาแนวทางดำเนินการต่อไป แต่มั่นใจว่าเมื่อดำเนินการตามกรอบของชุดปฏิบัติการแล้ว จะช่วยคลี่คลายปัญหาได้ โดยเมื่อวันที่ผ่านมา นายกรัฐมนตรีในฐานะรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยได้ออกคำสั่งให้ทุกจังหวัดให้ผู้ว่าราชการจังหวัดตั้งชุดเฉพาะกิจขึ้นมา ทำให้การทำงานในขณะนี้ไม่ได้มีเพียงกระทรวงอุตสาหกรรม แต่เป็นการทำงานร่วมกับผู้ว่าราชการจังหวัดทุกจังหวัด
นายวราวุธกล่าวอีกว่า มั่นใจว่าเมื่อดำเนินการตามกรอบของชุดปฏิบัติการเสร็จสิ้นภายในช่วงปลายปีนี้ถึงต้นปีหน้า ปัญหาต่าง ๆ และการทำงานของ EEC น่าจะราบรื่นขึ้น และสร้างความมั่นใจให้กับประชาชนได้
ส่วนความเป็นไปได้ในการย้ายโรงงานและโรงขยะตามข้อเรียกร้องของประชาชน นายวราวุธกล่าวว่า ต้องพิจารณาข้อกฎหมายก่อนว่า ในช่วงที่โรงงานจัดตั้งขึ้นมานั้นมีกลไกการจัดตั้งอย่างไร โดยระบุว่า “คือสั่งมันสั่งได้ แต่ว่าถูกกฎหมายหรือเปล่า อันนี้เราต้องไปเช็กกันก่อน แล้วก็ตอนที่เขามาตั้ง ได้มีการทำประชาพิจารณ์หรือไม่ หรือว่าเขาตั้งก่อนที่จะมีกฎหมายให้ทำประชาพิจารณ์ อันนี้ผมต้องไปดูในรายละเอียดก่อน”
