ศูนย์วิจัยและพัฒนานวัตกรรมอุทยานแห่งชาติ จังหวัดสุราษฎร์ธานี กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เปิดเผยข้อมูลผลการสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพอันน่าภาคภูมิใจ หลังค้นพบ “รองเท้านารีขาวสตูล” (Paphiopedilum niveum (Rchb.f.) Stein) กล้วยไม้ป่าหายากและมีความสวยงามเฉพาะตัวในเขตพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาปู่-เขาย่า จังหวัดพัทลุง โดยตอกย้ำถึงความสำคัญของระบบนิเวศและความงดงามที่ธรรมชาติรังสรรค์ขึ้น ซึ่งควรค่าแก่การอนุรักษ์ให้อยู่คู่กับผืนป่าดั้งเดิมเท่านั้น
ในทางพฤกษศาสตร์ “รองเท้านารีขาวสตูล” จัดเป็นกล้วยไม้ดิน (Terrestrial orchid) ที่มีลักษณะเด่นทางสัณฐานวิทยาอย่างคมชัด โดยเจริญเติบโตเป็นกระจุก มีใบประมาณ 4-5 ใบ ลักษณะใบเป็นรูปแถบจนถึงรูปไข่แคบ ปลายใบมนและมีรอยเว้าลึกเล็กน้อย แผ่นใบด้านบนปรากฏลายจุดสีเขียวเข้มสลับเขียวซีดอย่างมีเอกลักษณ์ ขณะที่ท้องใบด้านล่างมีจุดสีม่วงกระจายอยู่เป็นจำนวนมากและมีขนบริเวณฐานใบ สำหรับช่อดอกจะแทงขึ้นจากกลางกอ โดยก้านช่อดอกมีสีม่วง ปกคลุมด้วยขนสีขาวสั้นหนาแน่น ในแต่ละช่อจะให้ดอกจำนวน 1-2 ดอก เมื่อดอกบานเต็มที่จะมีความกว้างประมาณ 4-6 เซนติเมตร ใบประดับเรียงซ้อนเป็นชั้นรูปไข่กว้าง ปลายมน มีสีขาวไปจนถึงเขียวซีดและแต้มด้วยจุดสีม่วง
ความโดดเด่นของกล้วยไม้ชนิดนี้อยู่ที่กลีบดอกสีขาวบริสุทธิ์ ซึ่งมักจะปรากฏจุดสีม่วงแต้มกระจายอย่างหนาแน่นบริเวณโคนกลีบและด้านหน้าของกลีบดอก บริเวณกึ่งกลางกลีบมีแต้มสีเหลืองสดใสสะดุดตา โครงสร้างของกลีบเลี้ยงด้านหลังมีรูปไข่กว้างมาก ปลายมนถึงเว้า ส่วนกลีบดอกมีรูปไข่มนและมีขนสั้นบริเวณขอบกลีบ ขณะที่ส่วน “กระเป๋า” หรือกลีบปากซึ่งมีลักษณะคล้ายรองเท้านั้น มีขนาดค่อนข้างเล็ก รูปไข่ถึงทรงรี ขอบม้วนโค้งเข้าด้านใน นอกจากนี้ยังมีกลีบเลี้ยงกว้างกว่ายาว รูปไข่ตามขวางเล็กน้อย และมีฟัน 1-3 ซี่ที่บริเวณปลายกลีบ โดยมีช่วงเวลาอวดโฉมบานสะพรั่งอยู่ในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงกรกฎาคมของทุกปี
“รองเท้านารีขาวสตูล” มีกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติในประเทศไทย เมียนมา คาบสมุทรมาเลเซีย และเกาะบอร์เนียว โดยมีนิเวศวิทยาที่เฉพาะเจาะจงสูง มักพบเจริญเติบโตอยู่ตามรอยแยกของหินปูนที่มีการสะสมของชั้นฮิวมัส (Humus) บนหน้าผาหินปูนที่ได้รับแสงสว่างอย่างเพียงพอ และมักอยู่ในทำเลที่ตั้งใกล้ทะเล โดยการสำรวจพบในอุทยานแห่งชาติเขาปู่-เขาย่า ครั้งนี้ อยู่ในระดับความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 10-300 เมตร ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความอุดมสมบูรณ์ของผืนป่าตะวันตกและป่าชายฝั่งภาคใต้ที่ยังไม่ถูกรบกวน
