“สยาเหลือง” ไม้ต้นใหญ่แห่งป่าดิบชื้นภาคใต้ ทรงคุณค่าในตระกูลยาง

“สยาเหลือง” (ชื่อวิทยาศาสตร์: Shorea curtisii Dyer ex King) ไม้ต้นขนาดใหญ่ในวงศ์ยาง (Dipterocarpaceae) ซึ่งมีชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า Dark red meranti และเป็นที่รู้จักกันในหลากหลายชื่อท้องถิ่นของภาคใต้ตอนล่าง เช่น สยาแดง, สะระยาแดง, ซายอปราโนะ, ซาโยไม๊เก๊าะ, มารันติยาเรด และสะระยาเมเราะ

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ

• ลำต้นและกิ่งก้าน: เป็นไม้ต้นขนาดใหญ่ สูงได้ถึง 40 เมตร มีพูพอนขนาดใหญ่ และชันสีน้ำตาลเข้ม ตามกิ่งอ่อน หูใบ แผ่นใบด้านล่าง และก้านใบ มีขนสั้นนุ่มและสะเก็ดรูปร่มหนาแน่น

• ใบ: ใบรูปรีหรือรูปขอบขนาน ยาว 6–9 ซม. ปลายแหลมหรือแหลมยาว โคนรูปลิ่มหรือมน มีเส้นแขนงใบข้างละ 12–16 เส้น ก้านใบยาว 1.5–2 ซม. หูใบรูปใบหอกกลับ ยาว 2–3.5 ซม.

• ดอก: ช่อดอกยาว 3–9 ซม. ตาดอกรูปไข่ ก้านดอกสั้นมากหรือไร้ก้าน ดอกมีสีเหลืองอ่อน ส่วนโคนสีขาว กลีบดอกรูปแถบยาวประมาณ 1.2 ซม. กลีบเลี้ยงรูปไข่ยาวประมาณ 1.5 มม. เกสรเพศผู้มี 15 อัน เรียงเป็น 2 วง อับเรณูรูปกลม และฐานก้านเกสรเพศเมียสั้น โดยพบบนขนสั้นนุ่มตามช่อดอกรวมถึงกลีบเลี้ยงและกลีบดอกด้านนอก

• ผล: ผลรูปไข่ ยาว 0.8–1 ซม. ก้านผลยาวประมาณ 1.5 มม. มีขนสั้นนุ่มตามผล โดยผลมีปีกยาว 3 ปีก (ยาว 4.5–7 ซม.) และปีกสั้น 2 ปีก (ยาว 1.5–4 ซม.) ซึ่งบริเวณโคนจะโอบหุ้มผลไว้ประมาณกึ่งหนึ่ง

สำหรับถิ่นอาศัยและการกระจายพันธุ์ สยาเหลืองเป็นพรรณไม้ที่ขึ้นตามป่าดิบชื้น ที่ระดับความสูง 250–1,000 เมตร สามารถพบได้ในคาบสมุทรมลายู สุมาตรา บอร์เนียว และบริเวณภาคใต้ตอนล่างของประเทศไทย ได้แก่ จังหวัดสงขลา ยะลา สตูล ปัตตานี และจังหวัดนราธิวาส