นางสาวลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า รัฐบาลให้ความสำคัญกับการสร้างความเป็นธรรมในการค้าออนไลน์ โดยเฉพาะการลดภาระต้นทุนและเพิ่มโอกาสการแข่งขันให้ผู้ประกอบการรายย่อยและวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ล่าสุด สำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) เปิดรับฟังความคิดเห็นต่อร่างประกาศกำกับโครงสร้างอัตราค่าบริการและการจัดส่งสินค้าบนแพลตฟอร์ม E-commerce ซึ่งมีสาระสำคัญในการเปิดโอกาสให้ร้านค้าและผู้ซื้อสามารถเลือกผู้ให้บริการขนส่งได้อย่างเป็นธรรม พร้อมเสนอห้ามแพลตฟอร์มลดอันดับการแสดงผลสินค้า ตัดสิทธิส่งเสริมการขาย หรือเพิ่มค่าธรรมเนียม เพียงเพราะร้านค้าเลือกใช้บริการขนส่งรายอื่น
สำนักงาน กขค. เปิดรับฟังความคิดเห็นต่อร่างประกาศคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า เรื่อง การกำกับโครงสร้างอัตราค่าบริการและการจัดส่งสินค้าในระบบนิเวศแพลตฟอร์มหลายด้าน ประเภทธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลซื้อขายสินค้าหรือบริการ ระหว่างวันที่ 4 พฤศจิกายน ถึง 3 ธันวาคม 2569 เพื่อจัดทำกติกาที่ส่งเสริมการแข่งขันอย่างเป็นธรรม โดยครอบคลุมทั้งค่าธรรมเนียมการขาย ค่าบริการต่าง ๆ และเงื่อนไขการเลือกใช้บริการขนส่งสินค้า
สาระสำคัญของร่างประกาศเสนอให้ร้านค้าและผู้ซื้อมีอิสระในการเลือกผู้ให้บริการขนส่ง โดยร้านค้าสามารถใช้บริการขนส่งของตนเองหรือผู้ให้บริการภายนอกแพลตฟอร์มได้ ภายใต้มาตรฐานความปลอดภัยและการติดตามสถานะสินค้าที่จำเป็น พร้อมเสนอห้ามแพลตฟอร์มบังคับผูกการใช้บริการขนส่งของตนเอง บริษัทในเครือ หรือพันธมิตร เข้ากับการเข้าถึงแพลตฟอร์มหรือสิทธิประโยชน์ในการขายสินค้า
นอกจากนี้ ร่างประกาศยังเสนอห้ามการเลือกปฏิบัติต่อร้านค้าที่ใช้ผู้ให้บริการขนส่งรายอื่น ไม่ว่าจะเป็นการลดอันดับการแสดงผลสินค้า เพิ่มค่าธรรมเนียม ถอดเครื่องหมายรับรอง ตัดสิทธิเข้าร่วมโปรแกรมส่งเสริมการขาย หรือชะลอการจ่ายเงินให้ร้านค้า ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญที่อาจส่งผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนและโอกาสในการแข่งขันของผู้ประกอบการรายย่อย
ร่างประกาศยังเสนอให้แพลตฟอร์มแสดงตัวเลือกผู้ให้บริการขนส่งอย่างโปร่งใส ทั้งค่าบริการ ระยะเวลาจัดส่ง และเงื่อนไขสำคัญ โดยไม่ซ่อนตัวเลือกหรือออกแบบระบบให้ผู้ซื้อเลือกใช้บริการขนส่งรายอื่นได้ยาก รวมถึงไม่กำหนดตัวเลือกเริ่มต้นเพื่อเอื้อประโยชน์แก่ธุรกิจขนส่งของตนเองหรือพันธมิตร หากจำเป็นต้องมีตัวเลือกเริ่มต้น ต้องใช้หลักเกณฑ์ที่เปิดเผยและให้ผู้ซื้อสามารถเปลี่ยนแปลงได้โดยสะดวก
ในส่วนของค่าบริการ ร่างประกาศเสนอให้แพลตฟอร์มเปิดเผยรายละเอียดค่าธรรมเนียมอย่างชัดเจน ทั้งค่าธรรมเนียมการขาย ค่าชำระเงิน ค่าโฆษณา ค่าส่งเสริมการขาย และค่าบริการจัดส่งหรือคลังสินค้า โดยการเรียกเก็บต้องมีเหตุผลและสัมพันธ์กับบริการที่ร้านค้าได้รับ ทั้งนี้ ไม่ใช่การกำหนดเพดานค่าคอมมิชชันหรือค่า GP ในอัตราเดียวกันทุกแพลตฟอร์ม และไม่ได้หมายความว่าค่าธรรมเนียมจะลดลงทันที
รัฐบาลมองว่าความเป็นธรรมในการค้าออนไลน์ไม่ใช่เพียงเรื่องค่าคอมมิชชันหรือค่า GP เท่านั้น แต่รวมถึงสิทธิในการเลือกบริการขนส่งและโอกาสเข้าถึงลูกค้าของร้านค้า ผู้ประกอบการไม่ควรถูกจำกัดโอกาสในการขายเพียงเพราะเลือกใช้บริการขนส่งรายอื่น ขณะเดียวกัน ผู้บริโภคก็ควรมีทางเลือกที่แท้จริง สามารถเปรียบเทียบราคาและระยะเวลาจัดส่งได้อย่างโปร่งใส เพื่อให้เกิดการแข่งขันที่เป็นธรรมทั้งระบบ
ขณะนี้ข้อกำหนดดังกล่าวยังอยู่ในขั้นตอนรับฟังความคิดเห็น ไม่ใช่กฎหมายหรือประกาศที่มีผลบังคับใช้แล้ว และการกำกับดูแลจะต้องเป็นไปตามขอบเขตและหลักเกณฑ์ที่กำหนดในประกาศฉบับสมบูรณ์ จึงไม่ควรเข้าใจว่าแพลตฟอร์มทุกรายมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามข้อเสนอในร่างทันที
ขอเชิญชวนผู้ประกอบการร้านค้าออนไลน์ ผู้ให้บริการขนส่ง และประชาชนที่ใช้บริการแพลตฟอร์ม E-commerce ร่วมแสดงความคิดเห็นต่อร่างประกาศผ่านช่องทางของสำนักงาน กขค. ภายในวันที่ 3 ธันวาคม 2569 เพื่อให้กติกาที่จะนำมาใช้ในอนาคตสะท้อนปัญหาที่เกิดขึ้นจริง ลดการเอาเปรียบทางการค้า และสร้างระบบการค้าออนไลน์ที่เปิดกว้าง โปร่งใส และเป็นธรรมต่อทุกฝ่าย
